İçeriğe atla

Haşr 22-24 ayeti Hûdiyye Fassı'nda nasıl yorumlanır?

Ayet-TasavvufOrta düzey0 görüntülenme2 kaynak
Kısa cevap

Haşr Sûresi'nin 22-24. âyetleri, tasavvufta özellikle Hak'ın birliğini ve esmâ-i ilâhiyyenin tecellîlerini idrâk etme noktasında merkezi bir öneme sahiptir. Bu âyetler, "Hüvallâhüllezî lâ ilâhe illâ Hû" (O Allah ki, O'ndan başka ilah yoktur) ifadesiyle Allah'ın mutlak birliğini ve ahadiyyetini vurgular. Tasavvufta bu ifade, zikir formülasyonlarının temelini oluşturur ve Hak'ın bütün esmâ ve sıfatlarının tek bir mahalde toplanması olan vücudî haşrın işareti kabul edilir. Hârûniyye Fassı'nda bu âyetler, esmânın tafsîli ve tenzîh bahsinin yeridir; insân-ı kâmilin, Hak'ın tüm esmâsını kendinde câmî kılmasıyla bu ilâhî tecellîyi somutlaştırdığına işaret eder.

Detaylı cevap

Haşr Sûresi'nin 22-24. âyetleri, tasavvufî idrâkte Hak'ın zâtına ve esmâsına dair derin hikmetler barındırır. Özellikle "Hüvallâhüllezî lâ ilâhe illâ Hû" ifadesi, Allah'ın mutlak birliğini ve eşsizliğini beyan eder¹·². Bu ifade, tasavvufta zikir ve tevhîd anlayışının temelini oluşturur. Zira bu cümle, Hak'tan başka hakiki bir varlık olmadığını, her şeyin O'nun tecellîsi olduğunu müşâhede etmeye davet eder. Bu âyetlerde geçen "Rahmân, Rahîm, Melik, Kuddûs, Selâm" gibi esmâlar, Hak'ın farklı veçhelerini ve sıfatlarını tafsîl eder¹·².

Tasavvufta Haşr kavramı, kıyâmet günü tüm varlıkların bir araya toplanması olan zâhirî haşrın yanı sıra, Hak'ın bütün esmâ ve sıfatlarının tek bir mahalde toplanması olan vücudî haşrı da ifade eder. Bu vücudî haşrın somut tezâhürü ise insân-ı kâmildir. İnsân-ı kâmil, Hak'ın tüm esmâsını kendinde câmî kılan, yani bir araya getiren varlıktır. Haşr Sûresi'nin sonundaki bu âyetler, tasavvufun zikir formülasyonlarının bir parçası olarak görülür ve Hârûniyye Fassı'nda esmâ tafsîlinin ve tenzîh bahsinin yerini teşkil eder. Bu, sâlikin kendi varlığında ilâhî esmânın tecellîlerini idrâk etmesi ve Hak'ın birliğini zevk etmesi anlamına gelir. Bu âyetler, aynı zamanda Hak'ın lâ-taayyün'den sonraki ilk taayyünü olan ahadiyyet mertebesiyle de ilişkilendirilir; zira ahadiyyet, Hak'ın sıfat ve esmâdan henüz tafsîl edilmemiş, sırf 'tek' olma kademesidir. Dolayısıyla Haşr 22-24, Hak'ın mutlak birliğini ve bu birliğin esmâ mertebesindeki açılımlarını hem zikir hem de müşâhede yoluyla idrâk etmenin anahtarıdır.

Kaynaklar

Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — her biri kitabın tam sayfasına götürür.

  1. 1Kelime-i Tevhîd · s.639“Kur'an-ı Kerim'in Haşr suresi 59/22 ayetinde,   ”Oku
  2. 2Haşr Sûresi · s.105“---------------- Kur’anı Keriym Haşr suresi 59/22 âyetinde, hüvallahülleziy lâ ilâhe il­la hüve alimül ğaybi veş şehadeti hüver­ rahmanür rahıymü mealen, “ o gö”Oku
Bu cevap yardımcı oldu mu?

İlgili sorular

Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.