Hazmi Tura'nın Sahv kavramına yaklaşımı nasıldır?

Verilen kaynaklarda Hazmi Tura'nın sahv kavramına dair müstakil bir tanımı veya özel bir yorumu bulunmamaktadır. Ancak, onun tasavvufî kişiliği ve Mesnevî şârihi olması, bu kavramı tasavvufun genel kabul görmüş çerçevesinde ele aldığını düşündürmektedir. Tasavvufta sahv, lügatteki "ayıklık, uyanıklık" anlamının ötesinde, sâlikin sekr hâlinden sonra ulaştığı ayıklık mertebesidir. Bu hâl, "Hak'la birlikte ama ayık olma" durumu olarak tanımlanır ve sülûkun kemâli kabul edilir.

Mesnevî-i Şerîf Şerhi'nde geçen "Binâenaleyh insân-ı kâmil vech-i bâtınisini gösterdiği vakit, bu zerrelerin akıl ve irâdesi onda mahv oldu ve âlem ondan sarhoş ve cezbedâr oldu; ve yine sahv ve akla geldi" ifadesi¹, Hazmi Tura'nın şerhinde sahvın, sekr hâlinden sonraki bir dönüş ve ayıklık olarak ele alındığını göstermektedir. Bu alıntı, Ankaravî'nin yorumuna göre, sarhoşluk ve cezbe hâlinden sonraki "sahv ve akla gelme" durumunu vurgular. Bu durum, tasavvuftaki klasik "sahv-i ba'de's-sekr" (sekrden sonraki sahv) anlayışıyla örtüşür ki bu, sülûkun zirvesi olarak kabul edilir.

Hazmi Tura'nın Uşşâkî silsilesinde bir tasavvuf büyüğü ve Fatih Camii'nde Mesnevî okutan bir âlim olması², onun tasavvufî terminolojiye ve kavramlara vâkıf olduğunu göstermektedir. Sahv ehlinin imamı olarak kabul edilen Cüneyd-i Bağdâdî'nin çizgisi, sülûkun zirvesinin sekr değil, sekrden sonraki sahv olduğunu belirtir. Bu bağlamda, Hazmi Tura'nın da bu kemâlât anlayışını benimsediği ve sahvı, Hak'la beraber olunan, akıl ve şerîatle uyumlu bir hâl olarak gördüğü çıkarımı yapılabilir.