İçeriğe atla

Hullet (Dostluk) kavramının sâlik için pratik yansıması nedir?

Sâlik AmelTemel düzey23 görüntülenme5 kaynak
Kısa cevap

Hullet (dostluk) kavramının sâlik için pratik yansıması, Hak ile kul arasındaki en samimi muhabbet bağının idrak edilmesidir; bu idrak, sâlikin kendindeki ve tüm varlıktaki fiillerin Hakk'ın fiilleri olduğunu anlamasıyla gerçekleşir. Bu mertebede sâlik, "Lâ fâile illallah" (Allah'tan başka fâil yoktur) hakikatini yaşayarak, afak ve enfüsün birleştiği ilk tevhid hâline ulaşır ve Hakk'ın dostu, yani "Halîl" olur¹·². Bu hâl, Hz. İbrâhîm'in "Halîlullâh" lakabını almasının temelidir ve sâlikin ilâhî dostluk elbisesini giymesini ifade eder³.

Detaylı cevap

Hullet, tasavvufta muhabbetin en yüksek mertebesi olup, Hak ile kul arasındaki dostluğun kalbin her gözeneğine nüfuz ettiği bir hâldir. Sâlik için hulletin pratik yansıması, öncelikle fenâ-i ef'âl mertebesine ulaşmaktır. Bu, sâlikin kendisinin ve bütün varlıktaki fiillerin aslında Hakk'ın fiilleri olduğunu, dolayısıyla Hakk'ın kendi vasıtasıyla icraatta bulunduğunu idrak etmesidir⁴·². Bu idrak, "Lâ fâile illallah" (Allah'tan başka fâil yoktur) hakikatinin kesin olarak bilinmesini ve yaşanmasını gerektirir; âfakta ve enfüste hiçbir şeyin faaliyeti yoktur, tüm faaliyetler Hakk'a mahsustur².

Bu mertebeye ulaşan sâlik, afak ve enfüsün birleştiği ilk tevhid hâlini deneyimler³. Bedenin (nefsin) ve Allah'ın iki ayrı şey olduğu düşüncesi burada birleşir, bu da ilâhî dostluğun başladığı noktadır³. Hz. İbrâhîm'in "Halîlullâh" lakabını alması da bu mertebedeki dostluktan kaynaklanır; o, madde mertebesinde Esma-i İlâhiyeyi giyinmesi bakımından Hakk'ın dostu olmuştur¹. Sâlik de bu idrake ulaşarak "hullet elbisesini" giyer ve Esma-i Hüsna'nın manalarının kendisinde zuhur ettiğini idrak eder⁵. Bu hâl, sâlikin Hakk'a dost olmasının ve "Halîl" vasfını kazanmasının pratik sonucudur¹.

Kaynaklar

Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — ilgili esere ve bölüme yönlendirir.

  1. 1Sohbet Arası Sohbetler CD 18, s. 49“Bu birleşmenin ismine de Hullet diyorlar, dostluk diyorlar, işte İbrahim (as) ın “Halil” lakabı bu yüzdendir. Madde mertebesinde Esma-ı İlahiyeyi giyinmesi bakı”Oku
  2. 2Aşk ve İrfan Yolunda Bir Ömür (Alıntı)“Burası dostluk yani hullet mertebesidir. Hz. İbrâhim’in halîl olması bu yüzdendir. Kendinin ve bütün varlıktaki fiillerin Hakk’ın fiilleri olduğunu, dolayısıyla”Oku
  3. 3Sohbet Arası Sohbetler CD 17, s. 45“Hullet dostluk elbisesi dediği bu. Halil İbrahim’in ismi de buradan kaynaklanıyor. Yani ilahi dostluk burada başlıyor. Beden birey yani nefis ve Allahın iki ayr”Oku
  4. 4Her Şey Merkezinde mi? — Hikâye, s. 365“İşte bu yüzden burası dostluk, yani hullet mertebesidir. İbrâhim (a.s.) mın Halil olması bu yüzdendir. Kendinin ve bütün varlıktaki fiillerin Hakk ’ın fiilleri ”Oku
  5. 5Sohbet Arası Sohbetler CD 18, s. 48“03-ŞECER İşte bu yüzden burası dostluk yani hullet mertebesidir, İbrahim (as) ın Halil olması bu yüzdendir. Kendindeki ve bütün varlıktaki fiillerin Hakk’ın fii”Oku

Dayandığı eserler

Bu cevap yardımcı oldu mu?

İlgili sorular

Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.