İçeriğe atla

Üzeyriyye Fassı'nın sâlik için pratik yansıması nedir?

Sâlik AmelOrta düzey34 görüntülenme12 kaynak
Kısa cevap

Üzeyriyye Fassı'nın sâlik için pratik yansıması, sâlikin kendi izâfî benliğini ve isimlenmiş yönünü keserek Hakikat-i Muhammediyye'den yansıyan ışığı alması ve Mûsevîyet hakikatlerini yaşamasıdır. Bu, sâlikin nefs mertebelerini aşarak, kendi hayalinin yansıması olan keşiflerden uzaklaşıp, Hak'tan gelen ilham ve mârifetle hareket etmesini gerektirir. Sâlik, bu süreçte Rabbinin kendisini insan mânâsına geçirmek için terbiye ettiğini idrâk eder ve ortaya çıkan zıt kutuplu fiillerin fâilini Hakk'ta tevhid eder¹. Bu seyr, "Necm" yıldızının yansıması ile gerçekleşir ve risâlet seyrinin bir parçasıdır².

Detaylı cevap

Üzeyriyye Fassı'nın sâlik üzerindeki pratik yansıması, sülûkun belirli aşamalarında ortaya çıkan hâl ve mârifetlerle kendini gösterir. Sâlik, bu fassın hikmetiyle kendi "izâfî benliğine" ulaşır ve bu benliği keserek Hakikat-i Muhammediyye'den yansıyan ışığı almaya başlar²·³. Bu durum, sâlikin nefs mertebelerinde başkalarını kendine ayna ve imtihan olarak görmesinden, tevhidin ilk basamağına geçerek davranışlarının düşüncelerinin yansıması olduğunu idrâk etmesine yol açar¹.

Bu seyr, özellikle Nefs-i Mülhime mertebesinde sâlikin kendi dar aklının ötesinde bir kaynaktan ilham almaya başlamasıyla ilişkilidir (Nefs-i Mülhime). Ancak bu aşamada sâlikin "hayalî hevâ" tuzağına düşme tehlikesi vardır; yani mârifet ve keşif sandığı şeylerin kendi hayalinin yansıması olabileceği bir durumla karşılaşabilir⁴. Üzeyriyye Fassı'nın pratik yansıması, sâlikin bu tehlikeyi aşarak, Hak'tan gelen doğrudan idrâklere, yani mükâşefeye yönelmesini sağlar (Mükâşefe).

Sâlik, bu süreçte kalbini Hak'tan gelen ilimle temizler. Uluhiyet mertebesinden, yani Allah esmâsından alınan ilim, Mürşid-i Kâmil'in gönül aynası aracılığıyla Nefs-i Küll mertebesinden sâliklere sohbetler ile içirilir⁵·⁶·⁷·⁸·⁹·¹⁰. Bu ilim, sâlikin çalışmalarına yansır ve ona ilmi açılımlar sağlar. Böylece sâlik, kendi isimlenmiş benliğini keserek Mûsevîyet hakikatlerini yaşar ve Hak'la olan ilişkisinin ezelî mahiyetini idrâk eder²·¹¹. Bu, sâlikin gönlünü ilâhî tecellilerin yansıdığı parlak bir aynaya dönüştürmek için mâsivâyı temizlemesiyle mümkün olur¹².

Kaynaklar

Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — ilgili esere ve bölüme yönlendirir.

  1. 1Dur Rabbın Namazda (Cilt 1), s. 273“Salik, Rabbinin kendini İNSAN manasına geçirmek için terbiye ettiğini öğrenir. Nefis mertebelerinde başkaları kendine hem ayna hem de imtihan olmuştu. Tevhidin ”Oku
  2. 2Bendeki Terzi Babam (Cilt 1), s. 38“Burada sâlik “İzâfi benliğe” ulaşmış. Hedefine biraz daha yaklaşmak üzeredir. Yolun sonu değildir. Zâten isteyen ve bana bu kadar yetmez diyen bu seyre devâm ed”Oku
  3. 3Bendeki Terzi Babam (Cilt 2), s. 177“Sâlik Hakîkat-i Muhammedi ayından yansıması ve ışığını alır. (كب) “KEP-CÜBBE”: Bu seyrin târîkat seyri olduğunu söylenmişti. Tac ve Cübbe günümüzde remz-semboli”Oku
  4. 4Câsiye Sûresi, s. 60“Hayâlî Hevâ: Bu mertebede sâlik, nefsî arzularından ve aklî gururdan geçse bile, bu kez hayalin tatlı tuzağına düşer. Sûfîler buna “ mütehayyile hevâsı ” demişl”Oku
  5. 5Zekât ve İnfâk, s. 60“Lâm yani Uluhiyet mertebesi yani Allah esmâsından alınan ilim, Risâlet yani Mürşid-i Kâmilin gönül aynası veya Rabb-i Hass aynasına Veli ve Müm’in esmâları arac”Oku
  6. 6Bürûc Sûresi, s. 73“Lam yani Uluhiyet mertebesi yani Allah esmâsından alınan ilim, Risalet yani Mürşid-i Kamilin gönül aynası veya Rabb-i Hass aynasına Veli ve Müm’in esmaları arac”Oku
  7. 7Namaz Sûreleri (Cilt 2), s. 80“Lam yani Uluhiyet mertebesi yani Allah esmasından alınan ilim, Risalet yani Mürşid-i Kamilin gönül aynası veya Rabb-i Hass aynasına Veli ve Müm’in esmaları arac”Oku
  8. 8Kur'ân-ı Kerîm'de Nefs Âyetleri, s. 301“Lam yani Uluhiyet mertebesi yani Allah esmasından alınan ilim, Risalet yani Mürşid-i Kamilin gönül aynası veya Rabb-i Hass aynasına Veli ve Müm’in esmaları arac”Oku
  9. 9Muhammed Sûresi, s. 108“Lam yani Uluhiyet mertebesi yani Allah esmasından alınan ilim, Risalet yani Mürşid-i Kamilin gönül aynası veya Rabb-i Hass aynasına Veli ve Müm’in esmaları arac”Oku
  10. 10Kamer Sûresi, s. 179“Lam yani Uluhiyet mertebesi yani Allah esmasından alınan ilim, Risalet yani Mürşid-i Kamilin gönül aynası veya Rabb-i Hass aynasına Veli ve Müm’in esmaları arac”Oku
  11. 11K1-50
  12. 12Fâtır Sûresi, s. 29“sayılan şeylerin taayyün itibariyle Hakk’ın gayri olmakla birlikte bâtında Hakk’ın aynı olduğunu düşünen muhakkik sûfîler, sâlikleri Hakk’ın zâtına yöneltmek iç”Oku

Dayandığı eserler

Bu cevap yardımcı oldu mu?

İlgili sorular

Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.