Sâlik, Zekeriyyâiyye Fassı'nın hikmetini hangi amelle pekiştirir?

Sâlikin Zekeriyyâiyye Fassı'nın hikmetini pekiştirmesi, öncelikle ihlâsın hakikatini idrak etmesiyle mümkündür. Bu idrak, sâlikin yaptığı amellerin kendi çabasıyla değil, Hakk'ın lütuf ve keremiyle meydana geldiğini anlamasıdır¹. Nefsin kusurlu olması sebebiyle amellerin de noksan ve kusurlu olduğunu bilen sâlik, ibadetlerini kendisine nispet etmekten haya eder; zira kulluk, efendinin emirlerini yerine getirme vazifesidir¹. Bu şuurla sâlik, amellerin çokluğunu biriktirmek yerine, Hakk'ın mârifetine ermeyi ve O'nda fenâ bulmayı asıl hedef olarak görür. Amellerini beğenmesi veya onlarla oyalanması, onu Allah'a vuslat gayesinden uzaklaştırabilir¹. Sâlikin bu süreçte düşebileceği iki yanılgıdan sakınması gerekir: İlki, amelini Hakk'a nispet ettiği için onu kusursuz görmesi; ikincisi ise, kulluk görevlerini yerine getirmede gayret göstermemesi¹. Bu yanılgılardan kurtulmak için sâlikin şeriatın zâhirini ihmal etmemesi ve bütün amellerinin Hakk'ın tevfiki sayesinde gerçekleştiğini bilmesi önemlidir¹. Ayrıca, sâlikin kalbinin hazin, benzi solgun, gözünün yaşlı olması, amel-i sâlih üzere bulunması ve zühd ile Rabb'ı Kerîm'in yoldaşı olması gerektiği belirtilir². Bu hâller, sâlikin dünyada bir yolcu gibi olması gerektiğini vurgular². Zekeriyyâ Fassı'nın hikmeti hakkında daha geniş bilgi için "füsûs-ül hikem cild 4 Zekeriyya fassı'nda" yer alan "Hikmet-i mâlikiyye" beyanına müracaat edilebilir³.