Hüvviyet hâline ulaşmak için hangi nefs mertebesi aşılmalıdır?
Hüvviyet hâline ulaşmak için nefs mertebelerinin aşılması, özellikle nefs-i emmârenin terbiye edilmesi gerekmektedir. Zira nefs-i emmâre, beşerî nefsin kötülüğü emreden, dünyevî arzulara sürükleyen hâlidir ve bu hâl aşılmadan İlâhî nefs olan hüvviyete ulaşılamaz¹·². Cenâb-ı Hakk'ın Âmâiyyetinden Ahadiyyetine tenezzülünde hüvviyet ve inniyet vasıfları zuhur etmiş olup, bu hüvviyet âlemlerin ana kaynağıdır³. Sâlikin seyr ü sülûk yolunda nefs mertebelerini aşarak bireysel beşerî nefsini terbiye etmesi, enfüsî olarak kendini tanıması ve bulması, neticede Hakk'a ulaşması bu sürecin temelini oluşturur⁴·⁵.
Detaylı cevap
Hüvviyet hâline ulaşmak, tasavvufî sülûkun önemli bir gayesidir ve bu, nefs mertebelerinin tedrîcen aşılmasıyla mümkün olur. Nefs-i emmâre, kötülüğü emreden ve insanı günahlara sevk eden en alt nefs mertebesidir⁶. Bu mertebedeki beşerî nefs, İlâhî nefs olan hüvviyetin idrâk edilmesine engel teşkil eder. Büyüklerin ifadesiyle, "beşerî nefs" ortadan kalktığında "İlâhî nefs" kalır ki bu da "nefiis" olur¹. Bu bağlamda, nefs-i emmâre gruzlarının zikir ile izale edilmesi, sıfât/fenâfillah mertebesine ulaşmanın bir yoludur⁷.
Cenâb-ı Hakk, Âmâiyyetinden (mutlak gayb mertebesi) Ahadiyyetine (Allah'ın birliği mertebesi) tenezzül ettiğinde iki vasfı ortaya çıkmıştır: hüvviyeti ve inniyeti³·². Hüvviyet, O'nun mutlak kimliği olup âlemlerin ana kaynağıdır³. Sâlikin kendi hüvviyetini idrâk etmesi, Hakk'ın varlığının kendi benliğinde olduğunu keşfetmesiyle mümkündür². Bu idrâk, nefs mertebelerinin terbiye edilmesiyle gerçekleşir. Her nefs mertebesinde nefsin tesviye edilmesi, bir üst mertebeyi kabul edebilmesi içindir ve nefsin şeref kazanması, oraya tecellî eden Allah'ın sıfatları ile olur⁵. Fenâfillah hâli, yani İseviyet mertebesi ve Ruh-ul Kuds tecellisi, beşeriyetin öldürülmesini sağlayarak Hakk ile bâkî olmayı mümkün kılar; aksi takdirde kişi kendi varlığıyla var olacak ve ikilik üzere kalacaktır⁸. Bu süreçte nefs-i emmâreden başlayarak diğer nefs mertebelerinin aşılması, sâlikin kendini tanıması ve bulmasıyla sonuçlanır⁴.
Kaynaklar
Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — ilgili esere ve bölüme yönlendirir.
- 1Yûsuf Sûresi, s. 27“Hacca gidebilen, Mısıra gidebilen, baş şehire gidebilen, bizi gönül âlemimize ulaştıran… Kervana katılarak, “tek bir’e” ulaşmak, Mısır’a sûltan olmak, sonra da ”Oku
- 2Sohbet Arası Sohbetler CD 18, s. 58“Nefsimiz de aslımız ama nefsimizi tanıdığımız zaman o gerçek nefis ortaya çıkmaktadır, yoksa nefs-i emmare diye kötülük yapan kötülük yaptıran nefis diye sadece”Oku
- 3Kelime-i Tevhîd, s. 21“"Kelime-i Tevhid"in doğuşu Mukaddes Zât, henüz bu âlemler yok iken "A'mâiyyetinden" (mutlak gayb mertebesi) "Ahadiyyetine" (Allah'ın birliği mertebesi) tenezzül”Oku
- 4Beled, Şems, Leyl, Duhâ ve İnşirâh Sûreleri, s. 26“.” Bilindiği gibi “nefs” ismi verilen “Rabb’âni letafet” in (7) mertebesi vardır. ... Ve yine “nefs” isminin “İlâh-i letafet” olarak’ta mertebeleri vardır, bunl”Oku
- 5Kur'ân-ı Kerîm'de Nefs Âyetleri, s. 267“Her nefis mertebesinde nefsimiz tesviye edilmektedir. Böylece bir üst mertebeyi kabul edebilsin. “Şerefül mekân bil mekindir.” Nefsin şeref kazanması oraya tece”Oku
- 6Nefs-i Emmare,
- 7Terzi, Elif, Terâzî, Teradî — İrfan Mektebi, Kırk Seyir, s. 109“Madde-Maden mertebesi sıfât/fenâfillah mertebesi ve bu hâl yaşatışıdır. Bu hâle ulaşmak yapılan zikir ile vücutta oluşan nefsi emmare gruzu gazlarının izale edi”Oku
- 8Kelime-i Îseviyye, s. 101“İşte fenafillah olmasa yani İseviyet mertebesi Ruh-ul Kuds tecellisi olmasa, öldürmese yani o Ruh-ul kuds ile cismin beşeriyetini İseviyetten gelen beşeriyetini”Oku
Dayandığı eserler
İlgili sorular
Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.