İbrâhîm Sûresi Bu kitaptan sâlik için günlük hayatındaki İrfani dersler nelerdir?

Sâlikin günlük hayatındaki irfânî dersler, tasavvufî sülûkun amelî tatbikatını ve mârifet boyutunu kapsar. Bu dersler, kişinin nefsini terbiye etmesi, Hakk'ı tanıması ve varoluşsal hakîkatleri idrâk etmesi üzerine kuruludur.

1. Nefsâniyetten Arınma ve Gönül Ziraati: İbrâhîmiyyet mertebesine ulaşmanın ilk adımı, gönül Kâbesinin çevresinde nefsânî oluşumların olmamasıdır. Bu, sâlikin bedenin ve nefsin toprağında yapılan ziraatten uzaklaşarak gönül ziraatiyle tevhid rızıklarını kazanması anlamına gelir. Daha önceki mertebelerde kazançlar nefsî kanaldan gelirken, İbrâhîmiyyet ile birlikte rızıklar gönül ziraatiyle elde edilen tevhid rızıkları olur. Bu, kişinin nefsânî yüklerden arınarak manevî yüklere yer açmasıdır. (Kaynak 1)

2. Tevhid İdrâki ve Kelime-i Tevhid'in Hakîkati: İbrâhîmiyyet mertebesinde kelime-i tevhidin "lâ" bölümü şuhud (müşahede), "ilâhe illâllah" bölümü ise kelâm (söz) ile ifade edilir. Bu, insânlığın tefekkürü ve Hakk'a mi'racı hususunda büyük bir aşamadır. Âdem (a.s.) ilâhî isimleri öğrenmiş, İbrâhîm (a.s.) bunları hâl etmiş, Efendimiz (s.a.v.) ise hem öğrenmiş, hem yaşamış hem de yaşanmasını öğretmiştir. Gerçek tevhid ehli olmanın yolu, İbrâhîmiyyet mertebesine ulaşmaktan geçer. (Kaynak 1)

3. Eşyanın Hakîkatini İdrâk ve Kimlikten Arınma: Eşya, Cenâb-ı Hakk'ın esmâ-i ilâhiyyesinin zuhurlarıdır. Sâlik, madde olarak zannettiklerinin aslında Hakk'ın isimlerinin tezahürü olduğunu idrâk ettiğinde, bu idrâk onun bakış açısını tamamen değiştirir. Bu idrâkin birinci aşaması "la fâile illâllah" (fail ancak Allah'tır) iken, ikinci aşaması şuurlu varlıkların da kendilerine ait bir kimliklerinin olmadığını, oradaki varlığın Hakk'ın varlığı olduğunu idrâk etmektir. Bu, "küllü men aleyhâ fân" (Rahmân, 55/26) hakîkatinin ortaya çıkmasıdır. Bu noktada kişi, kendisine mal ettiği kimliğini ortadan kaldırmalıdır, çünkü kimlikler en büyük perdedir. (Kaynak 3, Kaynak 4)

4. İrfaniyet ve Faydasız Bilgiden Korunma: Gönül, değerli bir hazine yeridir ve yanlış şeylerle doldurulmamalıdır. Sâlik, duyduğu her sözü bir süzgeçten geçirmeli, irfaniyet ile gelen bilgileri ayırabilecek bir yapıya sahip olmalıdır. Faydasız bilgilerden korunmak, bilgisayarları zararlı yazılımlardan koruyan anti-virüs programları gibi bir sistem geliştirmeyi gerektirir. Bu, irfaniyet ile mümkündür. (Kaynak 1)

5. Müşâhede ve Kalbin Tasdiki: Gelen bilgileri süzgeçten geçirdikten sonra, sâlikin bunları müşâhedeye dönüştürmesi ve kalbinin bu müşâhedeyi tasdik etmesi gerekir. Eğer okunan veya gelen bir bilgiyi gönül tasdik etmiyorsa, o gidiş hayâlî olur ve insânı hüsrana uğratır. Efendimiz (s.a.v.)'in mi'racda "gözünün gördüğünü kalbi yalanlamadı" (53/11) âyetinde olduğu gibi, sâlik de bu hâli kendi hayatında yaşamalıdır. (Kaynak 1, Kaynak 5)

6. Esmâ Kapılarından Geçiş ve Kemâlât: Her bir esmâ-i ilâhiyye Hakk'a giden bir kapıdır. Hakk ehli olanlar, kendilerine Hakk'a ulaşmak için gelen kişiyi, âyan-ı sâbitesindeki esmâ terkibinde ağırlıklı isim hangi isimse o kapıdan içeri sokarlar. Bu, kişinin kemâlâtına ulaşması için en uygun yoldur. Hayâl ve vehim kapısından girerek esmâ kapısından geçmeye çalışmak, kişinin hayâl ve vehmini artırmaktan başka bir işe yaramaz. (Kaynak 2)

Bu dersler, sâlikin nefsini arındırarak, Hakk'ın varlığını idrâk ederek, irfaniyetle bilgiyi süzerek ve kalbin tasdikiyle müşâhedeye ulaşarak kemâlât yolunda ilerlemesini sağlar.