İçeriğe atla

İlyâsiyye Fassı'nın 'Hikmet-i Înâsiyye' adıyla anılmasının hikmeti nedir?

Fass İçeriği26 görüntülenme4 kaynak
Kısa cevap

İlyâsiyye Fassı'nın "Hikmet-i Înâsiyye" adıyla anılmasının hikmeti, varlığın birliğine rağmen, Hakk'ın varlığının etkileyen (müessir) ve etkilenen (müesserün-fîh) olarak iki kısma ayrılması hakikatine dayanmasıdır. Bu hikmet, Hakk ile âlem arasındaki münasebeti açıklayan temel bir idrâki temsil eder¹. İbn Arabî'nin Fusûsu'l-Hikem adlı eserindeki 27 Fass'tan biri olan İlyâsiyye Fassı, sâlikin tam ve kâmil ma'rifet sahibi olması için bu birliğin ve ikiliğin zevkan idrâk edilmesinin önemini vurgular². Bu idrâk, tasavvufî sülûkun önemli bir mertebesidir.

Detaylı cevap

İlyâsiyye Fassı'nın "Hikmet-i Înâsiyye" olarak adlandırılmasının temelinde, varlığın birliği ve bu birliğin tezâhüründeki ikilik anlayışı yatar. Bu hikmetin ruhu ve özeti şudur ki, varlık birdir ve o da Hakk'ın varlığıdır¹. Ancak bu tek varlık, itibar yönünden iki kısma ayrılır: etkileyen (müessir) ve etkilenen (müesserün-fîh)¹. "Allah" denildiğinde, bu genel ifadeden birbirine zıt iki kavramın anlaşıldığı belirtilir; bunlardan biri fiil mertebesinden ibaret olan etkileyen, diğeri ise etkilenendir¹.

Bu varlık işinin etkileyen ile etkilenene bölünmesi, "Hikmet-i Înâsiyye"nin ruhu ve özü olarak kabul edilir; zira ancak bu ayrım, Hakk ile âlem arasındaki ilişkiyi açıklar³. Bu hikmetin dayandığı bu ma'rifet, Hakk yolcusunun (sâlikin) tam ve kâmil bilgi sahibi olması için yeterlidir². Zevk yoluyla bu mertebeye ulaşamayan sâlikin himmeti yüce olursa, Cenâb-ı Hakk onu bu mertebeye ulaşmaya muvaffak eder ve ona bu ma'rifette doğru yolu gösterir². İbn Arabî'nin Fusûsu'l-Hikem adlı eserinde her peygamberin bir hikmeti temsil ettiği bu sistemde, İlyâs (a.s.)'ın temsil ettiği hikmet, varlığın birliğindeki bu ikiliğin idrâkidir. Bu, sâlikin ma'rifet-i tâmme-i kâmileye ulaşmasında önemli bir basamaktır⁴.

Kaynaklar

Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — ilgili esere ve bölüme yönlendirir.

  1. 1Kelime-i İlyâsiyye, s. 79“Ya’ni bu “hikmet-i înâsiyye”nin rûhu ve hulâsası budur ki: Vücûd birdir; o da Hakk’ın vücûdudur; ve bu vücûd bi-hasebi’l-i’tibâr iki kısma münkasimdir. Birisi m”Oku
  2. 2Kelime-i İlyâsiyye, s. 226“Ya’ni bu “hikmet-i înâsiyye”nin rûhu ve hulâsası budur ki: Vücûd birdir; o da Hakk’ın vücûdudur; ve bu vücûd bi-hasebi’l-i’tibâr iki kısma münkasimdir. Birisi m”Oku
  3. 3Kelime-i İlyâsiyye, s. 83“Ya’ni bu “hikmet-i înâsiyye”nin rûhu ve hulâsası budur ki: Vücûd birdir; o da Hakk’ın vücûdudur; ve bu vücûd bi-hasebi’l-i’tibâr iki kısma münkasimdir. Birisi m”Oku
  4. 4İlyâs-Lokmân-Hârûn Fasılları, Bölüm 159“İşte "hikmet-i înâsiyye"nin müstenid olduğu bu kadar ma'rifet, sâlikin ma'rifet-i tâmme-i kâmile sahibi olması için kâfidir. Zevkan bu mertebeye vâsıl olmayan s”Oku

Dayandığı eserler

Bu cevap yardımcı oldu mu?

İlgili sorular

Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.