İçeriğe atla

İnsân-ı Kâmil (Cilt 2) kitabına göre Nefs-i Merdıyye ne anlam taşır?

Kitap-KonuOrta düzey0 görüntülenme12 kaynak
Kısa cevap

Nefs-i Merdıyye, tasavvufî sülûkun yedi nefs mertebesinin altıncısı olup "kendinden râzı olunan nefs" anlamına gelir. Bu mertebe, sâlikin Hak'tan râzı olduğu Nefs-i Râdıyye'den sonra gelir ve artık Hakk'ın da sâlikten râzı olduğu bir hâli ifâde eder. Fecr Sûresi'ndeki "râdıyeten merdıyyeh" (Fecr 28) ifadesi bu mertebenin Kur'ânî dayanağını oluşturur. Sâlik bu aşamada, Nefs-i Sâfiye'ye doğru ilerlerken zikirlerinde değişiklikler yapar ve daha emin adımlarla yoluna devam eder¹·²·³·⁴. Bu mertebenin rengi siyahtır⁵·⁶·⁷.

Detaylı cevap

Nefs-i Merdıyye, tasavvufî sülûkun yedi nefs mertebesi silsilesinde (emmâre, levvâme, mülhime, mutmainne, râdıyye, merdıyye, sâfiye) altıncı basamağı temsil eder⁸·⁹. Bu mertebe, sâlikin Hak'tan râzı olduğu Nefs-i Râdıyye'den sonra gelir ve Hak'ın da sâlikten râzı olduğu bir hâli işaret eder. Yani rızâ bu aşamada iki yönlü bir nitelik kazanır.

Nefs-i Merdıyye'nin temel dayanağı Fecr Sûresi'nin 28. ayetindeki "râdıyeten merdıyyeh" ifadesidir. Bu ayet, mutmainne nefsin Rabb'ine râzı olarak ve kendinden râzı kılınmış olarak dönmesini emreder. Sâlik, bu mertebede Nefs-i Sâfiye'ye doğru ilerlerken, gönül ehli olarak daha emin adımlarla yoluna devam eder. Bu ilerleyiş sırasında, daha önceki mertebelerde çekilen bazı ilave ayetlerin (idrâk-i ve hâli) zikirlerinin yeterli olması sebebiyle bırakılması gibi zikirlerde küçük değişiklikler yapılması uygun görülür¹·²·³·⁴.

Nefs-i Merdıyye'nin rengi siyahtır. Bu renk, nefs mertebelerinin renk skalasında (emmâre: gri, levvâme: kırmızı, mülhime: yeşil, mutmainne: beyaz, râdıyye: sarı) Nefs-i Sâfiye'nin renksizliğinden bir önceki aşamayı temsil eder⁵·⁶·⁷. Nefs-i Râdıyye'nin iki yüzü olduğu ve bunlardan birinin Mutmainne'ye, diğerinin ise Merdıyye'ye baktığı belirtilir¹⁰·¹¹·¹². Bu durum, râzı olma hâlinin, Hak'ın rızasına ulaşma yolunda bir köprü vazifesi gördüğünü gösterir.

Kaynaklar

Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — her biri kitabın tam sayfasına götürür.

  1. 1Fecr Sûresi · s.53“. Böylece hedefi, Nefs-i Merdiyye olan gönül ehli ağır, ağır, daha emin adımlarla yoluna devam eder. Bu mertebede zikirlerde küçük bir değişiklik yapmak yerinde”Oku
  2. 2İrfan Mektebi ve Hakk Yolu · s.43“Böylece hedefi, Nefs-i Merdiyye olan gönül ehli ağır, ağır, daha emin adımlarla yoluna devam eder. Bu mertebede zikirlerde küçük bir değişiklik yapmak yerinde o”Oku
  3. 3Bakara Sûresi · s.164“Böylece hedefi, Nefs-i Merdiyye olan gönül ehli ağır, ağır, daha emin adımlarla yoluna devam eder. Bu mertebede zikirlerde küçük bir değişiklik yapmak yerinde o”Oku
  4. 4Bakara Dosyası · s.387“Böylece hedefi, Nefs-i Merdiyye olan gönül ehli ağır, ağır, daha emin adımlarla yoluna devam eder. Bu mertebede zikirlerde küçük bir değişiklik yapmak yerinde o”Oku
  5. 5Bakara Sûresi · s.155“Nef-i emmânin rengi gri tonlarıdır. Nefs-i levvâme de kırmızı, nefs-i mülhime de yeşil, mutmeinne de beyaz, nefs-i râdıyye de (sarı,) nefs-i merdıyye de siyah, ”Oku
  6. 6Bakara Dosyası · s.378“Nef-i emmânin rengi gri tonlarıdır. Nefs-i levvâme de kırmızı, nefs-i mülhime de yeşil, mutmeinne de beyaz, nefs-i râdıyye de (sarı,) nefs-i merdıyye de siyah, ”Oku
  7. 7Altı Peygamber (Cilt 4) · s.250“Nef-i emmânin rengi gri tonlarıdır. Nefs-i levvâme de kırmızı, nefs-i mülhime de yeşil, mutmeinne de beyaz, nefs-i râdıyye de (sarı,) nefs-i merdıyye de siyah, ”Oku
  8. 8Vahiy ve Cebrâîl · s.72“Nefs-i emmmare, 2. Nefs-i levvame, 3. Nefs-i mülhime 4. Nefs-i mutmeinne 5. Nefs-i radiye 6. Nefs-i merdiyye 7. Nefs-i safiye, diye isimlendirmişlerdir. Bunlard”Oku
  9. 9Er-Rahmân · s.65“2 - Nefs aktarından çıkmak ise, “ilahi eğitim” ( “seyr-i sülük” ) neticesinde “emmare”, “levvame”, “mülhime”, “mutmeinne”, “radıye”, “merdiyye”, “safiyye” merte”Oku
  10. 10İrfan Mektebi ve Hakk Yolu · s.39“Yaşantısı: Nefs-i Râdiyenin iki yüzü vardır. Biri Mutmeinneye, diğeri Merdiyye ye bakar. Başına gelen her hâle rıza göstermeye çalışır. Büyük cehd içinde olur. ”Oku
  11. 11Fecr Sûresi · s.49“Yaşantısı: Nefs-i Râdiyenin iki yüzü vardır. Biri Mutmeinneye, diğeri Merdiyye ye bakar. Başına gelen her hâle rıza göstermeye çalışır. Büyük cehd içinde olur. ”Oku
  12. 12Bakara Dosyası · s.383“Yaşantısı: Nefs-i Râdiyenin iki yüzü vardır. Biri Mutmeinneye, diğeri Merdiyye ye bakar. Başına gelen her hâle rıza göstermeye çalışır. Büyük cehd içinde olur. ”Oku
Bu cevap yardımcı oldu mu?

İlgili sorular

Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.