İçeriğe atla

İslâm, İmân, İkân kitabına göre Levlâke ne anlam taşır?

Kitap-KonuOrta düzey23 görüntülenme6 kaynak
Kısa cevap

"Levlâke" ifadesi, irfânî anlayışta Hz. Muhammed'in (s.a.v.) kâinatın halkındaki merkeziyetini ve Hak katındaki müstesna yerini vurgulayan kudsî bir hadîsten alıntıdır. Tam metni "levlâke levlâke lemâ halaktü'l-eflâk" (sen olmasaydın, sen olmasaydın âlemleri halk etmezdim) şeklindedir. Bu ifade, Hz. Muhammed'in hakîkatinin (Hakîkat-i Muhammediyye) kâinatın halk gâyesi olduğunu ve Allah'ın bilinme arzusunun en kâmil tecellîsinin O'nda gerçekleştiğini belirtir. Hadîs ricâli tarafından zayıf kabul edilse de, irfân büyükleri mâ'nâsının Kur'ân'daki "mâ erselnâke illâ rahmeten li'l-âlemîn" (Enbiyâ 107) ve "kâbe kavseyni ev ednâ" (Necm 8-9) gibi ayetlerle sahîh olduğunu savunur.

Detaylı cevap

Levlâke ifadesi, irfânda Hakîkat-i Muhammediyye doktrininin temelini oluşturur. Bu doktrine göre, kâinatın halk gâyesi Allah'ın bilinmesidir ve bu bilinme en kâmil şekilde İnsân-ı Kâmil olan Hz. Muhammed'de tahakkuk eder. "Gizli bir hazineydim, bilinmeyi sevdim, bilinmek için halkı halk ettim" kudsî hadîsi ile "levlâke" birleştirildiğinde, Allah'ın bilinme arzusunun tecellî mahalli olarak Hz. Muhammed'i halk ettiği, ardından onun aracılığıyla kâinatı var ettiği anlaşılır. Bu durum, Hz. Muhammed'in hakîkatinin kâinattan önce var olduğunu gösterir ve Hakîkat-i Muhammediyye'nin mesnedini oluşturur.

Kaynaklarda "levlâke levlâk lemâ halâktül eflâk" ifadesi, Allah'ın Hz. Muhammed'e hitabı olarak açıklanır ve bu hitabın "Mim"i Muhammediyye'ye ve "Hamd" hakikatine yapıldığı belirtilir¹·². Bu hitap, Hz. Muhammed'in beşer cinsinden hiçbir insana nasip olmayan özel bir konuma sahip olduğunu gösterir³. Şiirlerde de sıkça geçen "Levlâke levlâk sırrıdır bu"⁴ ve "Levlâke levlâk dedi Hakk, bu hitâba çok iyi bak"⁵ gibi ifadeler, bu sırrın ve ilâhî hitabın önemini vurgular. Hz. Muhammed'in varlığının enfüs ve âfâkı birleştirdiği, âlemde mutlak bir varlığa sahip olduğu ve "Rahmeten li'l-âlemîn" sırrını taşıdığı belirtilir⁶.

Kaynaklar

Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — ilgili esere ve bölüme yönlendirir.

  1. 1Altı Peygamber (Cilt 6) — Hz. Muhammed (s.a.v.), s. 12““Levlâke levlâk lemâ halâktül eflâk” yani “eğer sen olmasaydın, olmasaydın, bu âlemleri halk etmezdim.” Diyen Zât-ı Ahadiyye işte bu hitabını (13)’ ten (13)’ e ”Oku
  2. 2Muhammed Sûresi, s. 7““Levlâke levlâk lemâ halâktül eflâk” yani “eğer sen olmasaydın, olmasaydın, bu âlemleri halk etmezdim.” Diyen Zât-ı Ahadiyye işte bu hitabını (13)’ ten (13)’ e ”Oku
  3. 3Muhammed Sûresi, s. 93“Bu Allah (cc.)’nin habibine verdiği bir haktır; beşer cinsinden hiçbir insana nasip olmamıştır; çünkü “levlake levlak” (eğer sen olmasaydın, olmasaydın) sancağı”Oku
  4. 4Hacc Divanı, s. 21“Levlake levlâk sırrıdır bu,”Oku
  5. 5Divan 3, s. 60““Levlâke levlâk” dedi Hakk, bu hitâba çok iyi bak,”Oku
  6. 6Tüm Şiirlerim, s. 87“Levlake levlak lema halektül eflak, Onunla birleşti enfüs ve afak, Varlığı mevcuttur âlemde mutlak, Allah Resulu Peygamber'e ümmet ol. Livail hamd sancağı onun,”Oku

Dayandığı eserler

Bu cevap yardımcı oldu mu?

İlgili sorular

Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.