Kelime-i Tevhîd kavramı hangi Fass ile ilişkilendirilir?
Kelime-i Tevhîd kavramı, verilen kaynaklarda doğrudan belirli bir Fass ile ilişkilendirilmemiştir. Ancak, Kelime-i Tevhîd'in tasavvuftaki merkeziyetini ve mertebeli yapısını açıklayan bilgiler mevcuttur. Kelime-i Tevhîd, "Allah'tan başka ilâh yoktur, Muhammed Allah'ın resûlüdür" anlamına gelen ve sâlikin bütün zikirlerinin temeli olan bir ifadedir. Ahadiyyet ve abdiyyet mertebelerinin izahı olduğu gibi, Zât, sıfat, esmâ ve ef'al mertebelerinin de açıklamasıdır¹·². Ayrıca, şeriat, tarikat, hakikat ve marifet mertebelerinin de izahı olarak kabul edilir².
Detaylı cevap
Kelime-i Tevhîd, tasavvufta bütün zikirlerin anası olarak kabul edilir ve sâlikin Hak'a teveccühünün asıl ifadesidir. Bu kelime, "Lâ ilâhe" (nefiy) ile Hak'tan başka bütün vücud iddialarının reddini ve "illâllâh" (isbat) ile Hak'ın ispatını içerir. Bu yapı, sâlikin sülûkunda önce mâsivâdan kalbi temizleme, sonra Hak'la kalbi doldurma adımlarını temsil eder.
Kelime-i Tevhîd'in doğuşu, Kutsal Zât'ın henüz âlemler yok iken "A'mâiyyetinden" (mutlak gayb mertebesi) "Ahadiyyetine" (Allah'ın birliği mertebesi) tenezzül ettiğinde iki vasfının zuhur etmesiyle açıklanır¹·². Bu bağlamda, Kelime-i Tevhîd, Ahadiyyet'in kendini toplu olarak bütün mertebeleriyle açıklamasıdır³.
Terzi Baba'ya göre Kelime-i Tevhîd, kuldan başlayıp Hak'a doğru uzanan, Hak'a dönüş yollarının tüm merhalelerini içinde bulunduran bir harfler zinciridir. Nüzul ve uruc mertebelerini en kestirme, en sarih, en kolay, en anlamlı, en derin ve en geniş şekilde ifade eden, câmi bir kelimedir. Zât, sıfat, esmâ ve ef'al mertebelerini topladığı gibi tüm mevcudatı da kendinde toplar⁴.
Sâlikin beş hazret mertebesinde Kelime-i Tevhîd söyleyiş ifadesi değişir. Örneğin, Tevhîd derslerine geçen sâlik, 600 adet çekilen Kelime-i Tevhîd'in 500 adedini her mertebenin ifadesiyle, "Halk" ve "Halkiyet"teki (خ) "Hı" harfinin üzerindeki benlik noktasını kaldırarak (ح) "Ha" yani "Hakk" ile hayat bulur ve Kelime-i Tevhîd'i her mertebesini hakikatiyle söyler⁵·⁶. Her ne kadar bireysel olarak ayrı ayrı telaffuz edildiği düşünülse de, genel anlamda Kelime-i Tevhîd'i telaffuz edenlerin hepsi tek bir Kelime-i Tevhîd'i zikretmektedir⁷.
Kaynaklar
Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — ilgili esere ve bölüme yönlendirir.
- 1Dur Rabbın Namazda (Cilt 2), s. 82“Kelime-i Tevhid, Ahadiyyet ve abdiyyet mertebelerinin izahıdır. Kelime-i Tevhid, Zat, sıfat, esma ve ef’al mertebelerinin izahıdır. Kelime-i Tevhid, Şeriat, tar”Oku
- 2Kelime-i Tevhîd, s. 21“12-09-2001 Medine-i Münevvere Kelime-i Tevhid, Yüce zatın kendi kendini, kendinde kendine izahıdır. Kelime-i Tevhid, Ahaddiyyetin kendini toplu olarak bütün mer”Oku
- 3Kelime-i Tevhîd, s. 8“Kelime-i Tevhid, Ahadiyet'in (Allah'ın birliği ve tekliği) kendini toplu olarak bütün mertebeleri ile açıklamasıdır. 12-09-2001 Medine-i Münevvere Kelime-i Tevh”Oku
- 4Aşk ve İrfan Yolunda Bir Ömür (Alıntı)“Terzi Baba’ya göre kelime-i tevhidin farklı anlamları ve tanımlamaları da vardır. Ona göre, Müslümanların söylediği kelime-i tevhid, Hakk’a yükseliş (uruc) sist”Oku
- 5İnşikâk Sûresi, s. 46“Bu Kelime-i Tevhid başta 101 âdet sonda 600 âdet olmak üzere çekilir, Tevhid derslerimize geçen sâlikin beş hazret mertebesinde Kelime-i Tevhid söyleyiş ifâdesi”Oku
- 6Bendeki Terzi Babam (Cilt 1), s. 108“Bu Kelime-i Tevhid başta 101 âdet sonda 600 âdet olmak üzere çekilir, Tevhid derslerimize geçen sâlikin beş hazret mertebesinde Kelime-i Tevhid söyleyiş ifâdesi”Oku
- 7Kelime-i Tevhîd, s. 302“12-09-2001 Medine-i Münevvere Kelime-i Tevhid, Yüce zatın kendi kendini, kendinde kendine izahıdır. Kelime-i Tevhid, Ahaddiyyetin kendini toplu olarak bütün mer”Oku
Dayandığı eserler
İlgili sorular
Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.