Kelime-i Tevhîd "Kelime-i Tevhîd" kitabının merkez teması ve asîl dayanağı nedir?

Kitap, "Lâ ilâhe illâllâh" kelimesini, Allah'ın kendini âlemlere ifade ettiği "muazzam Kelime-i Tevhîd" olarak tanımlar. Bu kelime, ilâhî hakikatleri bünyesinde taşıyan ve İslâm'ın şiarı olan bir ifadedir. Müellif, bu kelimenin özünde bulunan mânaların derinliğini ve yüceliğini idrak etmenin, ilâhî hakikati gerçekçi bir şekilde anlamanın mümkün olacağını belirtir. Kelime-i Tevhîd'in zuhur mertebeleri, "Sevadı Azam a'ma'iyyet Zatül Baht tecellisi Hüvviyet"ten başlayarak, "ef'âl", "esmâ", "sıfât" ve "zât" mertebelerine kadar uzanan bir tasnifle açıklanır.

Kitap, Kelime-i Tevhîd'in harflerinin de derin mânalar taşıdığını vurgular. Örneğin, "lâ" ef'âl, "ilâhe" esmâ, "illâ" sıfât ve "Allah" ise zât mertebelerini ifade eder. Kelime-i Tevhîd'in üç ana harfi olan "lâm", "elif" ve "he"nin de "anasırı erba'a" (dört ana unsur) ve "Mevalidi Selase" (üç doğurgan) gibi kavramlarla ilişkilendirilerek, maddenin ve mâna âleminin sembolleri olduğu belirtilir.

Kelime-i Tevhîd'in "nüzûl" (iniş) ve "urûc" (yükseliş) seyrinden bahsedilir. Ancak bu iniş ve çıkışın, Kelime-i Tevhîd'in kendisinde değil, beşer aklının idrakine göre olduğu ifade edilir. Her mertebede Kelime-i Tevhîd'i telaffuz eden sâliklerin, gayretleriyle yaptıkları aşamalarla yukarıya doğru urûc ettikleri, yani mânevî olarak yükseldikleri belirtilir. Bu, sâlikin Kelime-i Tevhîd'i sadece lafzen söylemekle kalmayıp, hakikatine ulaşmak için "eşhedü" (şahidim, görüyorum ki) müşâhedesiyle söyleyip yaşaması gerektiği anlamına gelir. Kitap, Kelime-i Tevhîd'in 12 harfinin 12 mertebeye işaret ettiğini ve her mertebenin sâliklerinin farklı idrak düzeylerinde olduğunu açıklar. Bu da tevhidin sadece bir inanç değil, aynı zamanda bir yaşantı ve sürekli bir mânevî yükseliş süreci olduğunu gösterir.