Kerâmet kavramı neye işaret eder?

Kerâmet, velâyet alâmeti olarak görülse de tek başına velâyetin delili sayılmaz. Tasavvufta kerâmetler iki ana türde zuhûr eder: Kerâmet-i hissiyye (kevniyye) ve Kerâmet-i ma'neviyye (ilmiyye). Kerâmet-i hissiyye, duyularla idrak edilen, zaman içinde olup biten ve geçici olan olağanüstü olaylardır. Bunlar keşf-i kabûr (kabir hâllerini görme), tayy-ı mekân (anında uzak yere gitme) gibi hâllerdir⁴. Maddi oluşumları içerdiği için tasavvufta bu tür kerâmetlere pek itibar edilmez ve velîler tarafından çoğunlukla reddedilir⁴·³·⁵. Zira bu tür kerâmetler sâliki kibre düşürebilir ve berzah mertebesiyle irtibatlıdır³.

Kerâmet-i ma'neviyye ise ahlâkî ve manevî kerâmetlerdir; istikâmet üzere kalmak, sabra muvaffak olmak, niyetin Hak'la birlikte olması gibi hâlleri kapsar. Özellikle ilâhî ledünnî bilgi yönünden oluşan kerâmetler, söylenen sözler, sohbetler ve yazılan eserler bu kategoriye girer⁴·⁶. Tasavvuf büyükleri, manevî kerâmetleri daha üstün ve kalıcı kabul ederler, çünkü bunlar ruha ait olup kesintiye uğramazlar ve istikâmetin garantisidir⁵. En büyük kerâmet, kişinin eşyanın hakikatini idrak etmesi, kendini ve Rabbini tanımasıdır⁷. Mucizeden farkı ise, mucizenin peygamberlik iddiası taşıması ve muârazaya çağrı olması, kerâmetin ise iddiâsız ve velînin mahremiyetinde zuhûr etmesidir. Peygamberlerin ve evliyaların kalplerdeki tasarrufları da gizli kerâmetlerdendir¹.