Mülk 1 ayeti Süleymâniyye Fassı'nda nasıl yorumlanır?

Mülk Suresi'nin ilk ayeti, tasavvufî idrakte mutlak mülkiyetin yalnızca Allah'a ait olduğunu beyan eder. Bu hakikat, özellikle Süleymâniyye Fassı'nda Hz. Süleyman'ın geniş mülkü üzerinden açıklanır. Hz. Süleyman'ın kendisine bahşedilen zahirî ve bâtınî mülkü, "Malikel Mülk" olan Allah adına kullandığı belirtilir¹. Bu durum, "bugün için bu mülk kimindir? Vahid ve Kahhar olan Allah'ındır"¹ ayetiyle pekiştirilir. Tasavvuf ehli için bu, her bir ferdin Allah'ın mülkünü emaneten kullandığı anlamına gelir. Kişinin kendi varlığını ve sahip olduğu şeyleri kendine ait görmesi, şirk olarak kabul edilir; zira zahir ve bâtın üzerindeki mülk tamamen Allah'ındır¹. Bu idrak, esmâ-i ilâhiyyenin aslına uygun olarak, esmâ-i nefsiyyelere dönüştürülmeden kullanılması gerektiğini öğretir. Muhammedîler, her ne kadar mülkte halife kılınmış olsalar da, mülk asıl itibarıyla Allah içindir². Allah'ın Nûhîlerin vekili olması durumunda mülk onlar için olmuş gibi görünse de, bu temlik hakiki bir temlik değildir². Sâlikin kendi mülk iddiâsından fakîr olması, yani vücudî fakr makamına ulaşması, fenâya giden yolda önemli bir adımdır (Fakr, K1-129). Bu sayede sâlik, Hak'tan başkasına muhtaç olmama hâlini yaşar ve mülkün gerçek sahibini idrak eder.