Mustafa Hilmi Sâfî'nin Hüvviyet kavramına yaklaşımı nasıldır?

Verilen kaynaklarda Mustafa Hilmi Sâfî'nin Hüvviyet kavramına özel bir yaklaşımını veya bu kavramı doğrudan ele alan bir açıklamasını bulmak mümkün değildir. Kaynaklar daha çok Mustafa Hilmi Sâfî'nin hayatı, tasavvufî yolculuğu ve şeyhlik makamındaki faaliyetleri üzerine yoğunlaşmaktadır. Örneğin, onun tasavvufa olan ilgisi sebebiyle Anadolu ve Rumeli'de pek çok yeri gezdiği, ehl-i hâl ve sâhib-i kemâl zâtlar ile görüştüğü³ ve Uşşâkî şeyhi Şihâbeddin Efendi'ye intisap ettiği belirtilmektedir⁴·⁵. Bu durum, onun tasavvufî ilimlere ve derin mânevî kavramlara vâkıf olduğunu düşündürse de, Hüvviyet özelinde bir yorumu kaydedilmemiştir.

Hüvviyet, tasavvufta "O'luk"¹, "zâtın kendine âid olma vasfı, sırf zâta âid mahremiyet" olarak tanımlanır ve Hakk'ın kendi zâtı mertebesinin adıdır. İhlâs Sûresi'ndeki "kul hüvallâhu ehad" ifadesindeki "hüve" zamiri, Hüvviyet'in Kur'ân'daki temel ifadesi olarak kabul edilir ve zâtın bütün taayyünlerin ötesinde oluşuna işaret eder. Mustafa Hilmi Sâfî'nin "seçilmiş, nazik, saflaşmış, âşık"² gibi vasıfları, bir sâlikin Hakk'ın zâtına yönelme ve O'nun sırrına vâsıl olma yolundaki hâllerini yansıtır. Bu vasıflar, doğrudan Hüvviyet kavramının açıklanması olmasa da, bir ârifin Hakk'ın zâtî mertebesine olan iştiyakını ve bu mertebeye ulaşma çabasını dolaylı olarak ifade edebilir. Ancak, bu sadece bir çıkarım olup, kaynaklarda Sâfî Efendi'nin Hüvviyet'e dair spesifik bir görüşü bulunmamaktadır.