İçeriğe atla

Nefs-i Emmâre hâli nasıl başlar, nasıl yerleşir?

Kavram MekanizmasıOrta düzey6 görüntülenme6 kaynak
Kısa cevap

Nefs-i Emmâre, insanın içinde bir güç olarak yerleşen ve kişiyi kötülüğe sevk eden, yedi nefs mertebesinin en alt basamağıdır. Bu hâl, kişinin nefsine mağlup olmasıyla başlar ve zamanla onun üzerinde hükümranlık kurar; öyle ki kişi nefsini dostu veya kendisi zanneder¹. Emmâre nefs, kişinin içinde bulunduğu en düşük hâldir ve hep kötülüğü emreder; bu mertebede sâlik henüz uyanmamıştır ve kötülüğü kötülük olarak görmez, nefsinin emirlerini kendi seçimi sanır²·³·⁴. Genel olarak insanlar farkında olmadan bu nefs-i emmâre hükmü altında yaşarlar⁵.

Detaylı cevap

Nefs-i Emmâre, tasavvufî sülûkun başlangıç noktasıdır ve Yûsuf Sûresi'ndeki "innen-nefse le-emmâretün bi's-sû' illâ mâ rahime rabbî" (nefs kötülüğü emredicidir, ancak Rabbimin rahmet ettiği müstesnâ) ayetiyle temellendirilir. Bu nefs, insanın içinde bir "güç" olarak yerleşir ve zamanla kişi üzerinde "hükümranlık" kurar¹. Kişi, nefsine mağlup olduğunda, onun esiri haline gelir ve bu durumu çoğu zaman fark etmez; nefsini "dost" veya "kendisi" olarak algılar¹.

Emmâre nefs, kişinin içinde bulunduğu en düşük hâldir ve sürekli kötülüğü emreder³·⁴. Bu mertebedeki sâlik, Hak'tan habersizdir; namaz, oruç, zikr gibi farz ibadetleri ya yapmaz ya da mânâsını bilmeden alışkanlıkla yapar. Dünyevî arzuların peşinde koşar; mal, makam, şöhret ve süflî lezzetler kalbinin merkezindedir. Günah işlediğinde pişmanlık duymaz veya çok geçici bir pişmanlık yaşar; hatalarında başkalarını suçlar, kendisini değil.

Nefs-i Emmâre'nin tahakkümü tamamlandığında, maskesi düşer ve açıkça insanın aleyhine çalışan bir düşman olduğunu gösterir¹. Bu hâl, avâmm-ı insanın mertebesidir ve genel olarak insanlar farkında olmadan bu nefs-i emmâre hükmü altında yaşarlar²·⁵. Bu mertebede kalan bazı insanlar, Kelime-i Tevhîd'i sadece lafzen ifade ederler ve daha ileri gitmek istemezler⁶. Kişi, bu hâlde iken içindeki "hayvanat bahçesini" görmek için bir ayna verildiğinde, nefs-i emmâre tesirinde olduğunu idrak etmeye başlar³·⁴.

Kaynaklar

Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — her biri kitabın tam sayfasına götürür.

  1. 1Mümtehine Sûresi · s.12“Nefs, insanın içinde bir "güç" (sultan) olarak yerleşir ve onun üzerinde "hükümranlık" (yesîrû) kurar. Bu, kişinin nefsine mağlup olması, onun esiri haline gelm”Oku
  2. 2K1-117
  3. 3Bir Ressam Hikâyesi · s.260“Kişi bu halde iken hedefini dışarıdan içeriye döndürmek isterde gereğini yaparsa, kendisine içini göstermek için bir ayna verirler, bu ayna ile içini seyretmeye”Oku
  4. 4A'yân-ı Sâbite · s.359“Kişi bu halde iken hedefini dışarıdan içeriye döndürmek ister de gereğini yaparsa, kendisine içini göstermek için bir ayna verirler, yani içindeki hayvanat bahç”Oku
  5. 5Beled, Şems, Leyl, Duhâ ve İnşirâh Sûreleri · s.26“Bu nefs mertebeleri seyr edildikten sonra sâlik-Hakk yolcusu bu sefer seyrine “âfaki” olarak devam eder bu seyrin ismide, “hazarat-ı hamse-beş hazret mertebesid”Oku
  6. 6Kelime-i Tevhîd · s.316“On iki mertebenin birinci mertebesi olan bu "nefs-i emmâre" mertebesinde bir takım insanlar yerleşir kalırlar, daha ileriye gitmek istemezler. "Kelime-i Tevhid"”Oku
Bu cevap yardımcı oldu mu?

İlgili sorular

Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.