Nefs-i Levvâme'nin önündeki başlıca engel nedir?
Nefs-i Levvâme'nin önündeki başlıca engel, sâlikin henüz tam anlamıyla aşamadığı Nefs-i Emmâre'nin etkileri ve bu mertebenin kendine özgü ahlâk ve sıfatlarıdır. Levvâme, Emmâre'den çıkışın başlangıcı olsa da, Emmâre'nin bedensel hazlara ve süflî temayüllere olan düşkünlüğü, Levvâme'nin ilerlemesine mani olur¹. Bu mertebede sâlik, kötülüklerinden pişmanlık duysa da, cehalet, hamlık, kızgınlık, gıybet, çok yemek ve şehvet gibi Emmâre'ye bakan yüzünün belirgin sıfatlarıyla mücadele etmek zorundadır². Dolayısıyla, Levvâme'nin önündeki engel, Emmâre'nin kalıntıları ve bu kalıntıların oluşturduğu içsel çatışmadır.
Detaylı cevap
Nefs-i Levvâme, tasavvufî sülûkun ikinci basamağı olup, sâlikin kötülüklerinden dolayı kendini kınadığı ve pişmanlık duyduğu bir mertebedir (K1-484, Nefs-i Levvame). Ancak bu mertebe, henüz tam bir arınma sağlamadığı için, bir önceki mertebe olan Nefs-i Emmâre'nin etkilerini taşır. Kaynaklar, Levvâme'nin "emmâreye bakan kısmının etkisi altında" olduğunu belirtir³. Bu durum, Levvâme'nin önündeki en büyük engeli teşkil eder.
Nefs-i Emmâre, insanın süflî yapısı, dünyaya ve hazlara yönelen vechesidir. Mesnevî-i Şerîf'te "köpek" olarak nitelendirilen nefs-i emmâre, "kemik" gibi olan bedenin hazzıyla meşgul olur ve bu durum, "insanî ruh" zevkini elde etmeye engeldir¹. Levvâme mertebesindeki sâlik, günahlarından pişmanlık duysa da, Emmâre'nin belirgin ahlâk ve sıfatları olan cehalet, hamlık, kızgınlık, gıybet, çok yemek ve şehvet gibi eğilimlerle hâlâ mücadele eder².
Bu bağlamda, Levvâme'nin önündeki engel, Emmâre'nin bedensel ve dünyevî hazlara olan düşkünlüğünün devam etmesi ve sâlikin bu süflî temayüllerden tam olarak kurtulamamış olmasıdır. Sâlik, bu mertebede vicdanının uyanık olmasına rağmen, nefsî dürtülerin hâlâ varlığını sürdürdüğünü hisseder. Tasavvufî yolculukta, Nefs-i Emmâre ile Levvâme'nin beden mülkünde tesirsiz kılınması, yani onların güçlerinin kırılması ve itaate mecbur kalmaları, sâlikin "Sırat-ı Müstakîm'de yürümesi" için elzemdir⁴·⁵·⁶·⁷. Bu durum, Levvâme'nin ilerlemesi için Emmâre'nin etkilerinden arınmanın bir ön şart olduğunu gösterir.
Kaynaklar
Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — her biri kitabın tam sayfasına götürür.
- 1Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3 · s.3836“Bu köpeğin, can avının engeli olan kemik üzerine toprak saçılsın. &10024; 471. Bu köpeğin, can avının engeli olan kemik üzerine toprak saçılsın. "Köpek"ten kast”Oku
- 2Kur'ân-ı Kerîm'de Nefs Âyetleri · s.244“Kasem ederim o pişman cana (nefs-i levvame'ye). Ömer Nasuhi Bilmen Meali: 75.2 - (1-2) Yok; Kıyamet gününe yemin ederim. Yok; melâmet duyan nefse de yemin ederi”Oku
- 3Bakara Dosyası · s.102“Mûsâ (a.s.) ın kavmi emreden nefislerinden emmâre’den çıkmışlardı ama levvâme’nin emmâre’ye bakan kısmının etkisi altındaydılar. Levvâme geçilmesi gereken en ön”Oku
- 4Feth Sûresi · s.70“Bâtın’en bu sûlhler nefs-i emmâre ile levvâme’nin beden mülkünde tesirsiz olmasını sağlayan anlaşmalardır. Bu anlaşmalardan sonra onların güçleri iyice kırılır.”Oku
- 5Enfâl Sûresi · s.22“Bâtın’en bu sûlhler nefs-i emmâre ile levvâme’nin beden mülkünde tesirsiz olmasını sağlayan anlaşmalardır. Bu anlaşmalardan sonra onların güçleri iyice kırılır.”Oku
- 6Zekât ve İnfâk · s.36“Bâtın’en bu sûlhler nefs-i emmâre ile levvâme’nin beden mülkünde tesirsiz olmasını sağlayan anlaşmalardır. Bu anlaşmalardan sonra onların güçleri iyice kırılır.”Oku
- 7Haşr Sûresi · s.22“Bâtın’en bu sûlhler nefs-i emmâre ile levvâme’nin beden mülkünde tesirsiz olmasını sağlayan anlaşmalardır. Bu anlaşmalardan sonra onların güçleri iyice kırılır.”Oku
İlgili sorular
Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.