Nûhiyye Fassı'nın sâlik için pratik yansıması nedir?

Nûhiyye Fassı'nın sâlikteki pratik yansıması, öncelikle sâlikin kendi nefsini idrâk etmesiyle başlar. Bu idrâk, rüyalar gibi manevî işaretler aracılığıyla gerçekleşir ve sâlikin durumunu anlamasına yardımcı olur¹. Bu süreç, "Necm" yıldızının yansımasıyla sembolize edilen bir seyre işaret eder. Bu yıldızın sayısal değeri 93 olup, toplamı 12'dir ve sâlik bu ışıktan beslenir¹. Bu mertebeye ulaşan sâlik, kendi nefsini bilme ve Rabbini tanıma ma'rifetine irfâniyet zevkiyle erişir. Bu sayede kendi kendine halife, mehdi ve hâdî olur; ancak henüz başkalarına rehberlik edecek bir seviyede değildir¹.

Bu seyrin bir diğer önemli yönü, sâlikin Hakikat-i Muhammediyye'den ışık ve yansıma almasıdır³. Bu, aynı zamanda Uluhiyet mertebesinden, yani Allah esmâsından alınan ilmin, mürşid-i kâmilin gönül aynası veya Rabb-i Hass aynası aracılığıyla Veli ve Mü'min esmaları üzerinden Nefs-i Küll mertebesinden sâliklere sohbetler yoluyla içirilmesiyle de gerçekleşir²·⁴·⁵·⁶·⁷·⁸. Bu "Nûrânî seyir"de, mürşidin ilgilendiği konu doğrultusunda sâlikte ilmi açılımlar meydana gelir ve bu açılımlar sâlikin çalışmalarına yansır². Sâlik, bu aşamada "izâfi benliğe" ulaşır ve hedefine biraz daha yaklaşır. Eğer bu izâfi benliği, yani isimle bağlanmış yönünü kesebilirse, Mûsevîyet hakikatlerini yaşar⁹. Bu süreçte sâlik, Rabbinin kendisini insan manasına geçirmek için terbiye ettiğini öğrenir ve davranışlarının düşüncelerinin yansıması olduğunu görerek zıt kutuplu fiillerin failini Hakk'ta tevhid eder¹⁰. Ancak bu yolda, sâlikin kendi hayalinin yansıması olan "mütehayyile hevâsı"na düşme tehlikesi de bulunur; bu durumda sâlik, Hakk'a değil, kendi ilah tasavvuruna yönelir¹¹.