Rabıta hâline ulaşmak için hangi nefs mertebesi aşılmalıdır?
Rabıta hâline ulaşmak için sâlikin nefs mertebelerini aşarak fenâfillah ve bekâbillah makamlarına ulaşması, yani beşerî nefsini tezkiye edip ilâhî nefse ermesi gerekmektedir. Bu mertebelere ulaşmamış bir kişiye yapılan rabıta, putperestlikten başka bir şey değildir¹·²·³. Nefs-i Emmâre'den başlayarak terbiye edilen nefs, Mutmainne, Râdıye ve Mardiyye gibi üst mertebeleri geçerek saflaşmalı ve Hak ile bâkî olmalıdır. Bu süreç, sâlikin kendi varlığında Hakk'ın varlığından başka bir şey olmadığını idrak etmesiyle kemâle erer⁴.
Detaylı cevap
Rabıta, sâlikin Hak'la hakikatine ulaşmış bir mürşid-i kâmile kalben yönelmesi ve onun manevî hâlinden istifade etmesidir. Bu hâle ulaşabilmek için sâlikin nefs mertebelerini aşması zaruridir. Yedi nefs mertebesi (Emmâre, Levvâme, Mülhime, Mutmainne, Râdıye, Mardiyye, Sâfiye/Kâmile) seyrü sülûk yolunda sâlikin beşerî nefsini terbiye ederek enfüsî olarak kendini tanıma ve bulma hâlleridir⁵·⁶.
Rabıta yapılacak kişinin "fenâfillah ve sonra bekâbillah" yani Hak'ta fani ve Hak'ta Hak ile bâkî olması şarttır¹. Bu, sâlikin beşerî nefsini tezkiye ederek ilâhî nefse ve kendi varlığındaki hakikatine ulaşması anlamına gelir². Nefs-i Emmâre'nin (Yûsuf 12/53) şehvet, gazap, kibir gibi zulmetleri aşılmadan üst mertebelerdeki hâller yaşanamaz. Sâlik, nefs-i Emmâre'nin dünyevî arzularından ve günahlarından arınarak (Nefs-i Emmare), tevbe-i nasûh ile mürşid-i kâmile teslim olmalıdır.
Nefs-i Levvâme (Kıyâme 75/2) mertebesinde sâlik kendini kötülüklerinden dolayı kınar, tevbe ve mücâhede hâlleri zuhur eder. Nefs-i Mülhime'de (Şems 91/8) ilhamlar başlar, keşf ve kerâmet gibi hâller görülebilir. Mutmainne (Fecr 89/27) mertebesinde kalp sâkinleşir, Hak'la huzur bulunur ve ibadetlerden zevk alınır. Râdıye (Fecr 89/28) mertebesinde sâlik Hak'ın takdirine kalben razı olur, şikayet ve tercih yokluğu hâkimdir. Mardiyye (Fecr 89/28) ise Hak'ın sâlikten razı olduğu mertebedir (Nefs-i Merdiyye). Bu mertebeler aşıldıktan sonra nefs-i Sâfiye/Kâmile'ye ulaşılır ki bu, nefsin saflaşmış ve arınmış son mertebesidir (Nefs-i Safiye).
Bu mertebeleri aşarak fenâfillah ve bekâbillah makamına ulaşan, yani "Hakk'la Hak" olan kişilere rabıta yapılabilir. Aksi takdirde, bu vasıflara sahip olmayan birine yapılan rabıta putperestlikten öteye geçmez¹·²·³. Rabıta, kişinin nefsine tâbi olmaktan korunup Hakk'a tâbi olmasını sağlar⁷.
Kaynaklar
Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — ilgili esere ve bölüme yönlendirir.
- 1Rüyâ ve Mânâ Âlemi — Terzi Baba'ya Dair Zuhûrât (3), s. 235“Rabıta yapılacak yerin mutlaka “fenafillah ve sonra bakabillah/Hakta fani ve sonra Hak’ta Hak ile baki” olunması lâzımdır. Bu hallerin kendisinde olmayan kişile”Oku
- 2Aşk ve İrfan Yolunda Bir Ömür (Alıntı)“Bunların, beşerî nefislerini tezkiye ederek ilâhî nefse ve kendi varlıklarında kendi hakîkatlerine ulaşmış, bu halleri ile bekâ billâh (Hak’ta bâkî) ve “Hakk’la”Oku
- 3Sohbet Arası Sohbetler CD 9 (2002), s. 203“Ama abartı olarak nezaket edeceğim diye kendi kişiliğini kaybederse o tarikattan ne hayır gelir, tarikata girmek kişilik kazanmak içindir, nefsaniyetinden kurtu”Oku
- 4Doğdular, Yaşadılar — Hikâyesi, s. 177“Önce ciltler hâlinde kitaplar yazılıyor bunlar manevîyata girmeden önceki hâli kapsıyor. Nefs-i emmâre her şeyi biriktirmek, sahiplenmek... Günahlarımız, sevapl”Oku
- 5Beled, Şems, Leyl, Duhâ ve İnşirâh Sûreleri, s. 26“.” Bilindiği gibi “nefs” ismi verilen “Rabb’âni letafet” in (7) mertebesi vardır. ... Ve yine “nefs” isminin “İlâh-i letafet” olarak’ta mertebeleri vardır, bunl”Oku
- 6Kur'ân-ı Kerîm'de Nefs Âyetleri, s. 267“Her nefis mertebesinde nefsimiz tesviye edilmektedir. Böylece bir üst mertebeyi kabul edebilsin. “Şerefül mekân bil mekindir.” Nefsin şeref kazanması oraya tece”Oku
- 7Ölüm ve Kıyâmet Hakkında, s. 17“Mûseviyyet mertebesi tenzih mertebesi olduğunda dolayı bu hitap ile tenzih mertebesinin hakîkatini idrâk edin denilmek istenmektedir. Bu da kişinin nefsinin ölü”Oku
Dayandığı eserler
İlgili sorular
Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.