Risâlet'in Muhammediyye Fassı'ndaki dayanağı nedir?

Risâlet, tasavvufta Hz. Muhammed'in (s.a.v.) hem beşerî yönünü hem de Hakîkat-i Muhammediyye olarak ilâhî mertebelerdeki yerini kapsayan geniş bir kavramdır. Hz. Muhammed'in beşerî yönü, Kur'an-ı Kerim'de Kehf Suresi 18. sure 110. ayette geçen "innema ene beşerün mislüküm" (Ben de ancak sizin gibi bir beşerim) ifadesiyle vurgulanır³. Bu, O'nun risâletinden önce de, risâletinden sonra da aynı kıyafet ve şekil şemailde olduğunu gösterir⁴. Ancak tasavvuf, bu beşerî yönün ötesinde, Hakîkat-i Muhammediyye'yi risâletin asıl dayanağı olarak görür.

Hakîkat-i Muhammediyye, tasavvuf mâverâsının en yüksek kavramı ve İslâm kâinat nizamının merkez taşıdır⁵. Bu hakîkat, Hakk'ın ilk taayyünü, akl-ı evvel ve rûh-ı a'zam olarak kabul edilir. "Gizli bir hazineydim, bilinmeyi sevdim, bilinmek için halkı halk ettim" hadîs-i kudsîsi, Hakîkat-i Muhammediyye'nin kâinatın halk sebebi olduğunu açıklar. Bu mertebeye aynı zamanda vahidiyet mertebesi ve sıfatlar ve isimler mertebesi de denir¹. Ahadiyet mertebesiyle arasındaki fark, belirginleşmemiş olmak ile belirginleşmiş olmaktan ibarettir¹. Bu vahidiyet mertebesi, ahadiyet mertebesine nispetle, Yüce Allah'ın en latif olan zâtının bir mertebe yoğunlaşmasından başka bir şey değildir⁶. Sırf zât bu mertebenin bâtını, vahidiyet mertebesi ise sırf zâtın zâhiri olur⁶. Dolayısıyla, Hz. Muhammed'in risâleti, bu ilâhî hakîkatin yeryüzündeki tezahürü ve bütün belirginleşmelerin başlangıcı olması itibarıyla varlıkta tek ve eşsizdir².