Salât-ı Dâim'i yaşamak için günlük amelî tertîb nasıl olmalıdır?
Salât-ı Dâim'i yaşamak için günlük amelî tertîb, sâlikin bütün hayatını namaza dönüştürmesi ve her ânının Hakk'ın huzûrunda olduğunun şuuruyla yaşanması esasına dayanır. Bu, sadece beş vakit namazı eda etmekle kalmayıp, günün her anını bir ibâdet şuuruyla geçirmeyi gerektirir. Sâlik, kâinatın sürekli namazına eşlik ederek, kendi başına bir 'namaz' eklemez, bilakis kâinatın namazına katılır. Bu hâl, mü'minin mîrâcı olan namazın kemâl mertebesi olup, aklı ve gönlü Hakk'ta olduğundan, günlük işlerini yaparken dahi namaz içinde sayılmasını sağlar ve böylece "salât-ı dâimûn" hâline ulaşılır¹.
Detaylı cevap
Salât-ı Dâim'i yaşamak için günlük amelî tertîb, sâlikin hayatını bir bütün namaz olarak tasavvur etmesini gerektirir. Bu tertîbde, sabah namazı günün başlangıcı, gün boyu yaşanan her ân namazın rükûu, secdesi ve kıyâmı, yatsı namazı ise namazın sonu olarak kabul edilir. Gece kılınan teheccüd ise namazın bekçi nöbeti hükmündedir. Sâlik, bu yapıda "beş vakit namaz" ile dünyaya kapanmaz, sürekli namazda kalır. Bu sürekli namaz hâli, mü'minin mîrâcı olan namazın kemâl mertebesidir.
Günlük amelî tertîbin önemli bir parçası da virdlerdir. Mürşid tarafından sâlike verilen düzenli okunan dua ve zikir listesi olan virdler, Hakk ile irtibatı sürekli kılmaya yardımcı olur (Vird). Örneğin, her gün Kur'ân-ı Kerîm'i meal ile birlikte sesli okumak ve tefekkür etmek, bu virdlerden biridir. Okurken dikkat çeken âyetlerin not alınması, bu tefekkürü derinleştirir².
Namazın kendisi de mertebeli bir kavram olarak ele alınır. Terzi Baba'nın "Salât" adlı eserinde belirtildiği üzere, bir müslümanın şuurlu veya şuursuz olarak namazı ifa ederken belirli bir atmosfer içinde yolculuk yaptığı görülür³·⁴·⁵. Hanefî mezhebine göre bir günlük beş vakit namazın kırk rekât olduğu ve bu rekâtlarda söylenen sözlerin (niyet, Sübhâneke gibi) belirli sayılarda tekrarlandığı belirtilir⁶. Bu rekât ve zikir sayıları, "Hakikat-i Muhammedi" bir "salât" olgusunu ortaya koyar⁷·⁸.
Salât-ı Dâim hâlinde, sâlikin aklı ve gönlü Hakk'ta olduğundan, günlük işlerini yaparken dahi namaz içinde sayılır ve bu hâl "salât-ı dâimûn" olarak adlandırılır. Bu, beş vakit namazın yanı sıra "salât-ı vusta" (ara namazı) ve "salât-ı dâimûn" olarak kendi hakikatinin gerçeğiyle hayatını sürdürme mertebesidir¹. Amellerin Cenâb-ı Hakk'ın verdiği program üzere olması, salih amel hükmünü alır ve imandan sonra Allah'ın programı içinde hayatını sürdürmek de salih ameldir⁹.
Kaynaklar
Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — her biri kitabın tam sayfasına götürür.
- 1Bakara Sûresi · s.85“İşte bu halde günde beş defa namazını kılan kimse özel olarak Cenâb-ı Hakk’ın huzuruna Zât mertebesi itibarıyla şeriat, tarikat, hakikat, marifet ve İnsân-ı Kâm”Oku
- 2Bir Sâlikin Seyr Yolu Hikâyesi (Cilt 1) · s.282“Bu mertebenin virdi her gün Kurân-ı Kerim okumaktır. Eğer okuyorsanız devam ediniz , günlük böyle bir virdiniz yoksa her gün en az bir yaprak Kurân-ı Kerim meal”Oku
- 3Necm (Yıldız) Sûresi · s.17““Salât” adlı eserinin hemen baş sahifesinde günlük olarak bir müslümanın bilinçli, ya da bilinçsiz olarak “namaz” ı ifaya çalışırken şu atmosferin içerisinde yo”Oku
- 4Terzi Baba Necdet Ardıç — Biyografi · s.65““Salât” adlı eserin hemen baş sahifesinde günlük olarak bir müslümanın bilinçli, ya da bilinçsiz olarak “namaz” ı ifaya çalışırken şu atmosferin içerisinde yolc”Oku
- 5Terzi Baba (Cilt 1) · s.145““Salât” adlı eserin hemen baş sahifesinde günlük olarak bir müslü-manın bilinçli, ya da bilinçsiz olarak “namaz” ı ifaya çalışırken şu at-mosferin içerisinde yo”Oku
- 6Salât (Namaz) · s.5“B İ R İ N C İ K I S I M SÖZLER BÖLÜMÜ Bilindiği gibi Hanefi mezhebi itibariyle, bir günlük beş vakit namaz, - on yedisi farz, - yirmisi sünnet , - üçü de salat-”Oku
- 7Necm (Yıldız) Sûresi · s.18““Salât” taki 521 ’de 40 ile 13 ’ün çarpımının 1 fazlasıdır, ki o da 53 ’ün 1 ’liğine işaret etmektedir. Bir günlük namazı 40 rek’at olarak ele alırsak 13 üzere ”Oku
- 8Terzi Baba (Cilt 1) · s.146““Salât” taki 521 ’de 40 ile 13 ’ün çarpımının 1 fazlasıdır, ki o da 53 ’ün 1 ’liğine işaret etmektedir. Bir günlük namazı 40 rek’at olarak ele alırsak 13 üzere ”Oku
- 9Namaz Sûreleri (Cilt 2) · s.11“Yâni yaptığımız ameller Cenâb-ı Hakk'ın verdiği program üzere olmalı biz bunu yaptığımızda, yâni meselâ beş vakit namaz kıl deniyor değil mi? Bu bir program. Pr”Oku
İlgili sorular
Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.