Sâlik Muhabbet hakîkatini nasıl yaşamaya başlar? İlk amelî adım nedir?

Sâlikin muhabbet hakîkatini yaşamaya başlaması, öncelikle şerîat kurallarına uyarak kendini disipline etmesiyle gerçekleşir. Bu, nefs bilgilerini alarak yaşamaya başlamanın ilk adımıdır¹. Muhabbet, tasavvufî sülûkun itici gücü ve mücâhedenin tatlandırıcısıdır. Sâlik, Kur'ân âyetlerini sadece okumakla kalmayıp, o âyetlerin o an kendisine inzal oluyormuşçasına okuyup dinlediğinde, anı yaşar. Bu "anı yaşama" hâli, idrakin genişlemesine ve bağlantıların akılda süratle kurulmasına yol açarak hakîkatin müşâhedesini sağlar¹. Müşâhede, perdenin kalkması ve Hakk'ın sâlike zât, sıfat veya fiiller yönünden tecellîsidir (Mükâşefe).

Muhabbet hakîkatinin derinleşmesi, sâlikin seyrü sülûkunda İbrâhîmiyyet mertebesine ulaşmasıyla belirginleşir. Bu mertebe, "hubbiyetin" yani sevginin geniş anlamda ortaya çıkışıdır ve "Tevhid-i ef'âl" mertebesidir². Burada sâlikte Allah muhabbeti ve irfaniyet öne çıkar, âfâki seyre doğru mesafe almaya başlar². Bu süreçte, "Vellezîne âmenü eşeddü hubben lillâh" (mü'minler Allah'ı daha şiddetli severler) hükmü faaliyete geçer; bu şiddetli sevgi, îmân, îkân ve ihsân hükümlerini birlikte yaşamayı ifade eder³. Sâlik, kendi nefsinden temizlenerek ikiliği kaldırıp birliği oluşturduğunda, Hakîkat-i Muhammediyye'nin şuaları, nurları ve ışıkları kendisinde parlamaya başlar. Bu, gönül evladı "Veled-i kalp" ile Hakîkat-i Muhammediyye'nin sâlikte yaşamaya başlamasıdır. Regaib ile rağbet edilir, Mevlid ile gönülde o nur ve muhabbet doğar. Nefsâniyetin uzaklaşması ve o nurun varlığı istila etmesiyle "Çık aradan kalsın yaratan" hükmü gerçekleşir, kişi nefsâniyetinden beraatını alır ve Hakîkat-i Muhammediyye nurundan başka bir şey olmamış olur⁴. Bu mertebeye ulaşan sâlik, Hakîkat-i Muhammediyye bilgilerini kendi nefsinde yaşamaya başlar⁵.