Sâlik Sekr hakîkatini nasıl yaşamaya başlar? İlk amelî adım nedir?

Sâlikin Sekr hakîkatini yaşamaya başlaması, tasavvufî sülûkun belirli aşamalarından geçmesiyle mümkün olur. İlk amelî adım, her şeyden önce niyet ekseninde kalbin Hakk'a yönelmesidir. Sâlik, bir amele başlamadan önce kalbini Allah'a yöneltir⁴. Bu yöneliş, amelin ruhu ve özüdür ve mânevî yolculuğun temelini oluşturur. Niyetin ardından fiil ekseninde sâlih ameller gelir. "Ma'nâsı Hakk'tan fiili kuldan olan amel" olarak tanımlanan sâlih amel, sâlikin nefsini temizleyerek Hakk'tan gelen ma'nâları idrak etmesine ve beşerî sıfatlarından soyunarak İlâhî sıfatlarla tahakkuk etmeye başlamasına vesile olur⁵.

Sâlik, zikirler ve sâlih amellerle nefsindeki kötü ahlâklardan temizlendikçe, kalbinde îmân nûru parlamaya başlar ve ilâhî hakîkatler onda "Âlim" esmâsı yönüyle tecellî eder¹. Bu durum, tasavvuf büyükleri tarafından "veled-i kalbî" veya "veled-i mânevî"nin doğumu olarak ifade edilir. Bu tecellîler ve kalbî idrakler, sâlikin "mükâşefe" hâline ulaşmasına zemin hazırlar; yani perdenin kalkması ve Hakk'ın zât, sıfat veya fiiller yönünden sâlike tecellî etmesi⁶.

Bu süreçte sâlik, misalleri bırakıp âyetleri o an kendisine inzal oluyormuşçasına okuyup dinleyerek "gerçek anı" yaşamaya başlar. Bu, idrakin genişlemesi ve bağlantıların akılda süratle kurulup hakîkatin müşâhede edilmesidir⁷. İlâhî tecellîlerin şiddetiyle kendinden geçme hâli olan Sekr, bu noktada zuhur etmeye başlar⁸. Sâlik, manevî "şeker-sekr" ikram edildiğinde, âlemi artık et ve yağ tabakası gözüyle değil, "Ak-dide" yani Uluhiyet gözüyle, İnsân-ı Kâmil'in gözüyle görmeye başlar²·³. Bu hâl, sâlikin fenâ hâlinde aklının Hak ile mest olması, kontrolünü kaybetmesi durumudur. Sekr hâli, Hz. Yûsuf'un cemâlinde kadınların ellerini farkına varmadan kesmeleri gibi, sâlikin Hak'ın cemâlinde aynı şekilde "sekr" etmesiyle tezahür eder. Bu, sülûkun üçüncü mertebesi olan hakîkat mertebesinde, Hakk'ın bizzat müşâhede edildiği ve eşyanın hakîkî yüzünün açıldığı kademede gerçekleşir.