Sohbet Arası Sohbetler (24) "Sohbet Arası Sohbetler" kitabının merkez teması ve asîl dayanağı nedir?

Kitabın önsözünde belirtildiği üzere, "Sohbet Arası Sohbetler" serisi, Necdet Ardıç'ın uzun yıllar boyunca yaptığı konulu sohbetlerin, çay molalarında veya sorulan sorular üzerine yapılan konuşmaların ses kayıtlarından yazıya dönüştürülmesiyle meydana gelmiştir. Bu durum, kitabın içeriğinin belirli bir akademik seyir takip etmek yerine, doğal bir akış içinde, irfani bir yaklaşımla oluştuğunu göstermektedir.

Kitabın merkezinde yer alan "tevhid-i ilahi" kavramı, Cenab-ı Hakk'ın varlığını, birliğini ve tekliğini idrak etme çabasıdır. Bu idrak, kişinin kendi varlığının hakikatini anlaması, bu âlemdeki yerini ve kimliğini sorgulamasıyla başlar. Bu süreçte, Peygamber Efendimiz'in (s.a.v.) gösterdiği "sırat-ı müstakim" üzere ilerlemenin önemi vurgulanır. Peygamberimizi tanımak, sadece tarihi veya fıkhi bilgilerle sınırlı kalmayıp, Kur'an-ı Kerim, hadisler ve ulemanın yaşantıları aracılığıyla daha geniş bir perspektiften ele alınır.

Kitapta "seyr-i sülûk halleri" de ele alınır ve bu yolculuğun sadece on iki dersi bitirmekle tamamlanmadığı, Allah'ın varlığı sonsuz olduğu için O'na giden yolların da sonsuz olduğu belirtilir. Seyr-i sülûk, "seyr-i ilallah" (Allah'a doğru gidiş), "seyr-i meallah" (Allah'la birlikte seyir), "seyr-i anillah" (Allah'tan seyir) ve "seyr-i fillah, billâh" (Allah ile Allah'ta seyir) mertebelerini içerir. Bu mertebeler, nefis mertebelerinden başlayarak hazret mertebelerine ulaşmakla mümkün olur. Bu nazari bilgilerin tatbikatı fiiliyata dönüştüğünde, kişi hem enfüsi (kendi bünyesinde) hem de afaki (dış dünyada) olarak bu hakikatleri yaşar. Bu sayede kişi, Allah'ın ötelerde değil, her şeyden yakın olduğunu, kendi varlığında ve hayatında hazır bulunduğunu idrak eder. Ehl-i hakikat, gaybta olan değil, hazırda olan Rabb'a ibadet eder. Bu anlayış, "Ben size şah damarınızdan yakınım" ayetiyle de desteklenir.

Kitabın genel metodolojisi, sohbetlerin kayıt altına alınması ve yazıya dökülmesiyle oluştuğu için, konular arasında tekrarlar görülebilir. Ancak bu tekrarlar, farklı zamanlarda ve farklı dinleyicilere aktarılan bilgilerin eğitim gereği olduğu ve her sohbetin kendine özgü bir mertebesi ve özelliği olduğu belirtilir. Bu durum, tasavvuftaki sohbetin, mürşidin müridine yaptığı manevi yoldaşlık ve hâl aktarımı niteliğini yansıtır.