TB. İlyâs-Lokmân-Hârûn Fasılları "TB. İlyâs-Lokmân-Hârûn Fasılları" kitabının merkez teması ve asîl dayanağı nedir?

Kitap, İlyâsîyet Fassı'nda Hz. İlyâs'ın ruhânî ve cismânî mizacının birleştiği "berzah" hâlini vurgular. Hz. İlyâs'ın melekiyet zevkiyle insânî vasfı arasında bir köprü vazifesi görmesi, sâlike kendi içindeki meleki ve nefsânî yönleri idrak etme yolunu açar. Bu mertebe, saf esmâ tevhîdini ve "Ba'l" putu gibi yardımcı tanrılaşmalara karşı sırf-ı tevhîdi esas alır. İlyâs (a.s), ricâlü'l-gayb arasında zikredilmesiyle gaybî yaşamın ve ruhânîyetin ağır basmasının önemini gösterir. Sâlik, bu mertebede kendi ruhânî tarafının belirginleşmesiyle melekiyet mülkünden görüntüler alabilir ve hakikatlere nüfuz edebilir.

Lokmânîyet Fassı ise "Hikmet-i İhsaniyye" kavramı etrafında şekillenir. Hz. Lokmân'a verilen hikmet, "hayr-ı kesîr" olarak tanımlanır ve eşyanın hakikatlerine lâyıkıyla ârif olmayı, hükmü mahalline vaz' etmeyi ifade eder. Bu hikmet, vasıtasız ilham ve bilgidir; kitap okumadan, dışsal bir aracı olmadan kişiye gelen bir idraktir. Hz. Lokmân'ın oğluna verdiği öğütlerin Kur'ân'da yer alması, bu hikmetin ilâhî tasdikini ve nübüvvetini gösterir. Sâlik, bu mertebede eşyanın hakikatini idrak ederek, kendi yaşamında hikmetle hareket etmeyi öğrenir.

Hârûnîyet Fassı ise "Hikmet-i İmâmiyye"yi ele alır ve Hz. Hârûn'un Hz. Mûsâ'ya tâbiiyetini merkezine koyar. Bu fass, tâbiiyetin bir kemâl mertebesi olduğunu, bir kâmile vesîle olmanın da kendi başına bir kemâl olduğunu anlatır. Hz. Hârûn'un Mûsâ'nın vezîri olması, kavmî sabrı, danışıklığı ve dil fasîhliği, sâlike yol göstericilik ve rehberlik etmenin önemini vurgular. Bu mertebe, vech-i Hak ve vech-i halk arasındaki farkı idrak etmeyi ve kendi nübüvvetini tâbiiyet içinde yaşamayı öğretir. Kitap, bu peygamber kıssalarını sâlikin kendi iç dünyasında deneyimlemesi gereken mertebeler olarak sunar, böylece Kur'ân'î seyr-i sülûkun Hakikat-i Muhammediye'ye ulaşana dek devam ettiğini belirtir.