İçeriğe atla

TB. Kelime-i Muhammediyye ve Vahiy ve Cebrâîl'in tasavvufî dilleri arasındaki fark nedir?

Çaprazlama26 görüntülenme11 kaynak
Kısa cevap

Tasavvufî dilde "Kelime-i Muhammediyye", "Vahiy" ve "Cebrâîl" kavramları, Hakîkat-i Muhammediyye'nin farklı tecellî mertebelerini ve bu tecellînin insana ulaşma yollarını ifâde eder. Kelime-i Muhammediyye, Hakîkat-i Muhammediyye'nin yaşanan zaman içinde, zamanın gerekliliklerine uygun olarak açılıp yenilenen hakikatlerinin ilân edildiği yerdir¹. Vahiy ise Allah'ın peygamberlerine bilgi indirmesi olup², Hakîkat-i Muhammediyye'den Akl-ı Muhammedî'ye inen hakikatlerdir³. Cebrâîl ise bu vahyin peygamberlere ulaştırılmasında aracı olan, mânâ ile madde arasında iletişim kuran ve Hakîkat-i Muhammediyye'den aldığı bilgileri Zuhûr-u Muhammedî'ye bildiren bir melektir⁴. Bu üç kavram, tasavvufî idrâkte nübüvvetin ve ilâhî bilginin farklı veçhelerini temsil eder.

Detaylı cevap

Tasavvufî kavramların üç dili vardır: lugat, akâid ve mârifet. Bu üç kavramın tasavvufî dildeki farkları, onların mârifet mertebesindeki derinliklerinde gizlidir.

Kelime-i Muhammediyye: Bu kavram, Hakîkat-i Muhammediyye'nin yaşayan zaman içinde, zamanın gerekliliklerine uygun olarak ve aslını bozmadan hakikatlerinin açılıp yenilendiği ve tekrarlandığı yerdir¹. Kelime-i Tevhîd'in risâlet dilinden açıklanıp, ilân edilip ve şerh edildiği yer olarak da tanımlanır¹. Bu, Hakîkat-i Muhammediyye'nin (en yüksek tasavvuf mâverâ kavramı)⁵ insanlık âleminde tezahür eden, açıklanan ve şerh edilen mertebesini temsil eder.

Vahiy: Allah'ın peygamberlerine bilgi indirmesi olarak tanımlanan vahiy⁶, ilâhî öğretim ve Rabbânî bildirimin üç kısmından biridir ve peygamberlere özgüdür². Vahiy, Hakîkat-i Muhammediyye'den Akl-ı Muhammedî'ye inen hakikatlerdir³. İki çeşittir: ilâhî kelâm ve nebevî hadis². Necm Sûresi 53/3-4 ayetleri, Hz. Peygamber'in arzusuna göre konuşmadığını, vahyedilenden başkası olmadığını belirtir². Vahiy, Cebrâîl'in inişi aracılığıyla veya şerefli kalbe "nefs" (Cebrâîl'in üflemesi) ile gelebilir⁷. Ayrıca perde arkasından veya aracısız Allah'ın nidası şeklinde de olabilir⁸.

Cebrâîl: Vahyin peygamberlere ulaştırılmasında aracı olan melektir. Cebrâîl, mânâ ile madde arasında iletişim kurabilen iki yönlü bir varlıktır⁴. Hakîkat-i Muhammediyye'den aldığı bilgileri Zuhûr-u Muhammedî'ye bildirir⁴. Bazı dilcilere göre "Allah'ın kulu" veya "Allah'ın gücü" anlamına gelir⁹. Cebrâîl'in şahsında zuhur eden ilâhî hakikatler, Cenâb-ı Hakk'ın zâtî zuhurudur¹⁰. Hz. Muhammed (a.s.), Mîrâc gecesi hem kendindeki Hakîkat-i Muhammediyye'yi hem de Cebrâîl'in varlığındaki Hakîkat-i İlâhiyye'yi müşahedeli şekilde idrak etmiştir¹⁰. Cebrâîl, vahiy diliyle davet eden bir resûl gibidir¹¹.

Kaynaklar

Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — ilgili esere ve bölüme yönlendirir.

  1. 1Kelime-i Tevhîd, s. 557“"Kelime-i Tevhid'in risâlet dilinden açıklanıp, ilân edilip ve şerh edildiği yer; Kâbe'den sonra ibadet hususunda en yüce yerdir. 10. Hâlen hutbelerin okunduğu ”Oku
  2. 2Mesnevî Cilt 5 · Beyit 1934 (s. 511)“Bilinmeli ki, ilâhî öğretim ve Rabbânî bildirim üç kısım üzerinedir: Birincisi “vahiy,” ikincisi “ilhâm” ve üçüncüsü “firâset”tir. “Vahiy,” peygamberlere özgü o”Oku
  3. 3Bakara Dosyası, s. 95“Vahiy Hakikati Muhammediyye den Aklı Muhammediyyeye inen hakikatlerdir. Öncelikle bizlere bir yol gösterici olarak ulaşan ve insân’ın ikiz kardeşi olan Kûr’ân-ı”Oku
  4. 4Namaz Sûreleri (Cilt 1), s. 124“Cebrâil’in iki yönü vardır, mânâ ile madde arasında iletişim kurabilmesidir. Daha evvelce de belirtildiği gibi Ha-kikat-i Muhammedi’den aldığı bilgileri zuhuru ”Oku
  5. 5Hakîkat-i Muhammediyye,
  6. 6Vahiy,
  7. 7Mesnevî Cilt 5 · Beyit 1934 (s. 511)“Bilinmeli ki, ilâhî öğretim ve Rabbânî bildirim üç kısım üzerinedir: Birincisi “vahiy,” ikincisi “ilhâm” ve üçüncüsü “firâset”tir. “Vahiy,” peygamberlere özgü o”Oku
  8. 8Mesnevî Cilt 4 · Beyit 2693 (s. 240)“Şöyle ki; peygamberlere vahiy ile olur. Ve vahiy ya Cebrail'in inmesiyle, yani Cebrail'in melekî suretten beşerî heyete inmesi ve şekil değiştirmesiyle; yahut n”Oku
  9. 9Şu'arâ Sûresi, s. 132“Müslüman dilcilerin çoğu, muhtemelen hadis mec-muâlârındaki bazı rivâyetlere ( Müsned, V.15-16: Buhari “Tefsir”, 2/6, 16/1 ) dâyanarak; Cebrâil’in “Allah’ın kul”Oku
  10. 10Aşk ve İrfan Yolunda Bir Ömür (Alıntı)“Genelde ise, akl-ı küllün timsali ve yoğunlaşmış halidir. Ayrıca Cebrail’in şahsında zuhur eden ilâhî hakikatler, Cenab-ı Hakk’ın zâ­ti zuhurudur. Hz. Muhammed ”Oku
  11. 11Kelime-i Mûseviyye, s. 79“Buna göre yağmur, Cenâb-ı Peygamber'e vahiy ile inen resûl, yani Cibrîl (a.s.) gibiydi. Meleğin vahiy diliyle daveti gibi, yağmur da Cenâb-ı Peygamber'i hâl dil”Oku

Dayandığı eserler

Bu cevap yardımcı oldu mu?

İlgili sorular

Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.