İçeriğe atla

TB. Kelime-i Muhammediyye ve Vahiy ve Cebrâîl'in tasavvufî dilleri arasındaki fark nedir?

Çaprazlama6 görüntülenme12 kaynak
Kısa cevap

Tasavvufî dilde "Kelime-i Muhammediyye", "Vahiy" ve "Cebrâîl" kavramları, Hakîkat-i Muhammediyye'nin farklı tecellî mertebelerini ve bu tecellînin insana ulaşma yollarını ifâde eder. Kelime-i Muhammediyye, Hakîkat-i Muhammediyye'nin yaşanan zaman içinde, zamanın gerekliliklerine uygun olarak açılıp yenilenen hakikatlerinin ilân edildiği yerdir¹. Vahiy ise Allah'ın peygamberlerine bilgi indirmesi olup², Hakîkat-i Muhammediyye'den Akl-ı Muhammedî'ye inen hakikatlerdir³. Cebrâîl ise bu vahyin peygamberlere ulaştırılmasında aracı olan, mânâ ile madde arasında iletişim kuran ve Hakîkat-i Muhammediyye'den aldığı bilgileri Zuhûr-u Muhammedî'ye bildiren bir melektir⁴. Bu üç kavram, tasavvufî idrâkte nübüvvetin ve ilâhî bilginin farklı veçhelerini temsil eder.

Detaylı cevap

Tasavvufî kavramların üç dili vardır: lugat, akâid ve mârifet. Bu üç kavramın tasavvufî dildeki farkları, onların mârifet mertebesindeki derinliklerinde gizlidir.

Kelime-i Muhammediyye: Bu kavram, Hakîkat-i Muhammediyye'nin yaşayan zaman içinde, zamanın gerekliliklerine uygun olarak ve aslını bozmadan hakikatlerinin açılıp yenilendiği ve tekrarlandığı yerdir¹. Kelime-i Tevhîd'in risâlet dilinden açıklanıp, ilân edilip ve şerh edildiği yer olarak da tanımlanır¹. Bu, Hakîkat-i Muhammediyye'nin (en yüksek tasavvuf mâverâ kavramı)⁵ insanlık âleminde tezahür eden, açıklanan ve şerh edilen mertebesini temsil eder.

Vahiy: Allah'ın peygamberlerine bilgi indirmesi olarak tanımlanan vahiy⁶, ilâhî öğretim ve Rabbânî bildirimin üç kısmından biridir ve peygamberlere özgüdür². Vahiy, Hakîkat-i Muhammediyye'den Akl-ı Muhammedî'ye inen hakikatlerdir³. İki çeşittir: ilâhî kelâm ve nebevî hadis². Necm Sûresi 53/3-4 ayetleri, Hz. Peygamber'in arzusuna göre konuşmadığını, vahyedilenden başkası olmadığını belirtir². Vahiy, Cebrâîl'in inişi aracılığıyla veya şerefli kalbe "nefs" (Cebrâîl'in üflemesi) ile gelebilir⁷. Ayrıca perde arkasından veya aracısız Allah'ın nidası şeklinde de olabilir⁸.

Cebrâîl: Vahyin peygamberlere ulaştırılmasında aracı olan melektir. Cebrâîl, mânâ ile madde arasında iletişim kurabilen iki yönlü bir varlıktır⁴. Hakîkat-i Muhammediyye'den aldığı bilgileri Zuhûr-u Muhammedî'ye bildirir⁴. Bazı dilcilere göre "Allah'ın kulu" veya "Allah'ın gücü" anlamına gelir⁹. Cebrâîl'in şahsında zuhur eden ilâhî hakikatler, Cenâb-ı Hakk'ın zâtî zuhurudur¹⁰. Hz. Muhammed (a.s.), Mîrâc gecesi hem kendindeki Hakîkat-i Muhammediyye'yi hem de Cebrâîl'in varlığındaki Hakîkat-i İlâhiyye'yi müşahedeli şekilde idrak etmiştir¹¹. Cebrâîl, vahiy diliyle davet eden bir resûl gibidir¹².

Kaynaklar

Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — her biri kitabın tam sayfasına götürür.

  1. 1Kelime-i Tevhîd · s.557“"Kelime-i Tevhid'in risâlet dilinden açıklanıp, ilân edilip ve şerh edildiği yer; Kâbe'den sonra ibadet hususunda en yüce yerdir. 10. Hâlen hutbelerin okunduğu ”Oku
  2. 2Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5 · s.1933“Bilinmeli ki, ilâhî öğretim ve Rabbânî bildirim üç kısım üzerinedir: Birincisi “vahiy,” ikincisi “ilhâm” ve üçüncüsü “firâset”tir. “Vahiy,” peygamberlere özgü o”Oku
  3. 3Bakara Dosyası · s.95“Vahiy Hakikati Muhammediyye den Aklı Muhammediyyeye inen hakikatlerdir. Öncelikle bizlere bir yol gösterici olarak ulaşan ve insân’ın ikiz kardeşi olan Kûr’ân-ı”Oku
  4. 4Namaz Sûreleri (Cilt 1) · s.124“Cebrâil’in iki yönü vardır, mânâ ile madde arasında iletişim kurabilmesidir. Daha evvelce de belirtildiği gibi Ha-kikat-i Muhammedi’den aldığı bilgileri zuhuru ”Oku
  5. 5Hakîkat-i Muhammediyye,
  6. 6Vahiy,
  7. 7Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5 · s.1934“Bilinmeli ki, ilâhî öğretim ve Rabbânî bildirim üç kısım üzerinedir: Birincisi “vahiy,” ikincisi “ilhâm” ve üçüncüsü “firâset”tir. “Vahiy,” peygamberlere özgü o”Oku
  8. 8Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 4 · s.888“Şöyle ki; peygamberlere vahiy ile olur. Ve vahiy ya Cebrail'in inmesiyle, yani Cebrail'in melekî suretten beşerî heyete inmesi ve şekil değiştirmesiyle; yahut n”Oku
  9. 9Şu'arâ Sûresi · s.132“Müslüman dilcilerin çoğu, muhtemelen hadis mec-muâlârındaki bazı rivâyetlere ( Müsned, V.15-16: Buhari “Tefsir”, 2/6, 16/1 ) dâyanarak; Cebrâil’in “Allah’ın kul”Oku
  10. 10DVT-C001 (Ses Kaydı) · s.266“Genelde ise, akl-ı küllün timsali ve yoğunlaşmış halidir. Ayrıca Cebrail’in şahsında zuhur eden ilâhî hakikatler, Cenab-ı Hakk’ın zâ­ti zuhurudur. Hz. Muhammed ”Oku
  11. 11Aşk ve İrfân Yolunda · s.266“Genelde ise, akl-ı küllün timsali ve yoğunlaşmış halidir. Ayrıca Cebrail’in şahsında zuhur eden ilâhî hakikatler, Cenab-ı Hakk’ın zâ­ti zuhurudur. Hz. Muhammed ”Oku
  12. 12Kelime-i Mûseviyye · s.79“Buna göre yağmur, Cenâb-ı Peygamber'e vahiy ile inen resûl, yani Cibrîl (a.s.) gibiydi. Meleğin vahiy diliyle daveti gibi, yağmur da Cenâb-ı Peygamber'i hâl dil”Oku
Bu cevap yardımcı oldu mu?

İlgili sorular

Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.