İçeriğe atla

Velâyet ve Nübüvvet'i birlikte düşünmek hangi Fass üzerinden anlaşılır?

Çaprazlama35 görüntülenme6 kaynak
Kısa cevap

Velâyet ve nübüvvet kavramlarının birlikte ele alınışı, özellikle Fusûsu'l-Hikem'deki Üzeyrî Fassı ve Hârûniyye Fassı üzerinden anlaşılır. Bu fasıllar, nübüvvetin velâyetin zâhiri, velâyetin ise nübüvvetin bâtını olduğu hikmetini açıklar. Her nebînin mutlaka velî olduğunu, ancak her velînin nebî olmadığını vurgulayan bu anlayış, nübüvvetin halka, velâyetin ise Hakk'a taalluk etmesiyle açıklanır. Peygamberlerin nübüvvetteki farklılıkları da velâyetteki farklılıklarından kaynaklanır; zira bâtındaki fazilet zâhire yansır ve bu, a'yân-ı sâbitelerdeki programlarına göredir¹.

Detaylı cevap

Velâyet, tasavvufta sâlikin Hak ile yakınlık makâmı ve Hak'tan olan manevî dostluğun adıdır. Nübüvvet ise risâletle birlikte tebliğ ve şerîat getirme vazifesidir. Bu iki makâmın ilişkisi, Fusûsu'l-Hikem'de Üzeyrî Fassı'nda ve Hârûniyye Fassı'nda detaylıca işlenir. Bu fasıllara göre, nübüvvet velâyetin zâhiri (dışa dönük yüzü), velâyet ise nübüvvetin bâtınıdır (içe dönük özü)²·³·⁴.

Bu ilişki, her nebînin aynı zamanda velî olduğunu, ancak her velînin nebî olmadığını gösterir. İstisnaî durumlarda, halka açılmamış nebîler de bulunabilir². Nübüvvetin halka, velâyetin ise Hakk'a taalluk etmesi sebebiyle, her nebînin velâyeti nübüvvetinden efdal (üstün) kabul edilir. Ancak sırr-ı kadere nazaran nübüvvet velâyetten efdaldir, zira her velî nebî olamazken, her nebî velîdir⁵·⁶.

Peygamberlerin nübüvvetteki mertebe farklılıkları, a'yân-ı sâbitelerinin iktizâları muktezâsınca ulûm, ahkâm ve ma'rifette birbirlerinden üstün olmalarıyla açıklanır. Bu üstünlük, onların velâyetteki farklılıklarından kaynaklanır; zira bâtındaki fazilet olmasa zâhire çıkmaz ve bu bâtındaki fazilet, a'yân-ı sâbitelerdeki programlarına göredir¹. Hz. Muhammed'e "abduhu ve rasuluhu" denildiğinde, "abduhu" onun velâyetini, "rasuluhu" ise risâletini ifade eder. Velâyet olmaksızın risâletin var olamayacağı belirtilir¹.

Kaynaklar

Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — ilgili esere ve bölüme yönlendirir.

  1. 1A'yân-ı Sâbite, s. 266“Ve kezâ enbiya meratib-i nübüvvete a’yân-ı sâbitelerin iktizadadı muktezatınca ulum ahkâm ve marifte diğerinin üzerine tefazul ederler, çünkü nübüvvet velâyetin”Oku
  2. 2Kur'ân-ı Kerîm'de Yolculuk — 53. Âyetler ve Terzi Baba, s. 31“Cevap: Fass-ı Üzeyrî'de dahi geçtiği üzere, nübüvvet velayetin zâhiri ve velayet, nübüvvetin bâtınıdır. Her nebi mutlaka velidir, ama her veli de mutlaka nebi d”Oku
  3. 3İlyâs-Lokmân-Hârûn Fasılları, Bölüm 329“Cevap: Fass-ı Üzeyrî'de dahi geçtiği üzere, nübüvvet velayetin zahiri ve velayet, nübüvvetin bâtınıdır. Her nebi mutlaka velidir, ama her veli de mutlaka nebi d”Oku
  4. 4Kelime-i Hârûniyye, s. 79“Cevâb: Fass-ı Üzeyrî’de dahi geçtiği üzere, nübüvvet velâyetin zâhiri ve velâyet, nübüvvetin bâtınıdır. Ve bir nebîye ilm-i risâletten ümmetinin isti’dâdı kadar”Oku
  5. 5Mesnevî Cilt 3 · Beyit 2954 (s. 2954)“Zirâ nübüvvetin bâtını velâyettir ve. her nebinin velâyeti nübüvvetinden efdaldir. Çünkü nübüvvet halka ve velâyet Hakk'a taalluk eder. Binâenaleyh, bu efdaliyy”Oku
  6. 6Kıyâmet Sûresi, s. 32“Zîrâ nübüvvetin bâtını velâyettir ve her nebînin velâyeti nübüvvetinden efdaldir. Çünkü nübüvvet halka ve velâyet Hakk’a taalluk eder. Binâenaleyh, bu efdaliyye”Oku

Dayandığı eserler

Bu cevap yardımcı oldu mu?

İlgili sorular

Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.