TB. Kelime-i Nûhiyye eserinde Huzûr kavramı nasıl ele alınır?

TB. Kelime-i Nûhiyye, huzûr kavramını doğrudan tanımlamak yerine, "hikmet-i subbûhiyye" ve "tesbih" kavramları üzerinden bir çerçeve sunar. Eser, Nuh kelimesinin "çok Subbuh, çok tesbih" anlamına geldiğini ifade eder¹. Tesbihin hakikati ise "Allah'ı (cc), Cenab-ı Hakk'ı ahkam-ı imkaniyeden tenzih etmek" olarak açıklanır; yani Allah'ı sonradan meydana gelen hükümlerden arındırmak, O'nun mutlak aşkınlığını idrak etmektir¹. Bu tenzih, kulun Allah'ın sonsuz haşmet ve büyüklüğü karşısında hissettiği "müthiş bir ürperti ve sevgi ve korku karşımı bir hürmet bir saygı haline" işaret eden huşû ile yakından ilişkilidir².

Tasavvufta huzûr, sâlikin kalbinin Hak'ın huzûrunda olması, Hak'tan ayrılmaması hâlidir ve gafletin tam zıddıdır. Bu bağlamda, Allah'ı imkan ahkamından tenzih etme bilinci, kulun kalbini mâsivâdan arındırarak Hak'ka yöneltmesini sağlar. Böylece, "nerede olursanız olun O sizinledir" (Hadîd 4) ayetinin işaret ettiği gibi, kul her an Allah'ın gözetimi ve nazarı altında olduğunu idrak eder. Bu idrak, kalbin huzura ermesi, sükûn bulması ve telâşlanmaması anlamına gelen sekîne hâliyle de örtüşür³. Kelime-i Nûhiyye'deki tesbih anlayışı, kulun Allah'ın mutlak varlığını ve aşkınlığını idrak ederek, O'nun huzurunda kendi varlığının fâniliğini hissetmesiyle de bağlantılıdır. Nitekim, O'nun huzurunda fenâ bir hâl olmak, varlığın yok olması demektir⁴. Bu durum, sâlikin kelime-i tevhidin her mertebesini idrak ederek gerçek tevhid ehli olmasıyla da pekişir, zira bu kimseler Allah zikri, muhabbeti ve sohbetiyle huzur bulurlar⁵·⁶·⁷.