TB. Kelime-i Nûhiyye kitabının merkezî teması nedir?

TB. Kelime-i Nûhiyye kitabı, isminden de anlaşılacağı üzere, Nuh kelimesinin tasavvufî derinliklerini ele alır. Kitabın temelinde, Nuh kelimesinin "Subbuh" yani "çok tesbih" anlamına geldiği vurgulanır. Tesbih ise, Allah'ı (cc) "ahkam-ı imkaniyeden tenzih etmek" olarak tanımlanır³. Bu, Allah'ın sonradan meydana gelen hükümlerden münezzeh olduğunu ifade eder. Kitap, Nuh peygamberi sadece bedensel bir varlık olarak değil, "Mertebe-i Nuhiyyet" olarak değerlendirir. Bu mertebe, Nuh'un ikinci Âdem olarak kabul edilmesiyle ilişkilendirilir; zira neslin yeniden ondan başlaması, bir nevi yeni bir başlangıcı temsil eder⁴.

Mertebe-i Nuhiyyet, aynı zamanda "Sefine-i Muhammediyye" yani Muhammediyet teknesinin bir levhası olarak görülür. İnsan bedenindeki deriler, insan gemisinin levhaları gibidir ve eğer kişi kendini tanırsa, ilm-i ilahi deryasında gezebilir⁴. Bu bağlamda, kitap, Kur'ân-ı Kerîm'e hakiki manada temas edebilmek için gerekli olan "taharat" kavramına odaklanır. Bu taharat, sadece su ile bedenin temizliği değil, aynı zamanda "Nefs-i benliğimizden" temizlenmeyi de içerir¹. Zira zâhiren abdestli olan bir kimse Kur'ân'ı tutsa bile, bâtınî temizliği yoksa onun özüne temas edemez, iç manalarını anlayamaz²·⁵. Kur'ân'ın bâtınına dokunmak, idrak ve şuur ile başlayan bir süreçtir ve her kelime ile ayetin mertebesini, yani "tertil"ini anlamayı gerektirir⁶. Bu bâtınî adaba riayet etmeyenler, Kur'ân'dan fayda sağlayamazlar¹·⁷. Dolayısıyla, Kelime-i Nûhiyye, kişinin kendi nefsinden arınarak ilahî hakikatlere ve Kur'ân'ın derin manalarına ulaşma yolculuğunu, Nuh mertebesi üzerinden işler.