TB. Kelime-i Sâlihiyye & Şuaybiyye kitabına göre Mürîd ne anlam taşır?

Mürîd kavramı, tasavvufî sülûkun ilk ve temel adımıdır. Sâlikin yola çıkmaya karar vermesi, bir mürşide bağlanması ve bey'at ile sözünü vermesi mürîdliğin başlangıcıdır. Bu bey'at, mürîdin mürşide "sülûkta sözünü tutacağına" dair verdiği ahittir ve Fetih 10'daki "sana bey'at edenler aslında Allah'a bey'at ederler" ayeti bu vasıtasız bağın mesnedidir. Mürîd, irâde sahibi demektir; irâde eden, irâde edici manasındadır³. Cenâb-ı Hakk'ın da bir ismi mürîd olduğu gibi, dervişte de Hakk'ın irâde sıfatı tecelli eder³. Gerçek manada tarikat sistemleri, kişiye kimlik vermeyi ve irâde sahibi yapmayı hedefler¹.

Mürîd, sülûkunda mürşidiyle derin bir bağ kurar. Mürşid ve mürîd, bulundukları mertebeler itibarıyla birbirlerinde ölürler; yani her yeni mertebeye geçişte bir ölüm hâli yaşanır⁴. Bu durum, Kelime-i Tevhîd ve Kelime-i Risâlet ile ifade edilir⁴. Mürşid ve mürîdin birleşmesiyle "ne sen, ne ben var, var olan Hakk'tır" anlayışı ortaya çıkar⁵. Mürîd, bu doğumla şeyhinin bir parçası olup onun ahlâk ve özelliklerini taşır⁵. Mürşidin kalbi etkileyici, müridin kalbi ise etkilenendir; müridin mertebelerdeki tecellileri mürşidin kalbî yönelişinden kaynaklanır². Mürîd-i sâdık, zikirden, mücâhededen ve riyâzetten neyi icra ederse, mürîd-i mukallid de ona takliden aynısını yapar⁶.