TB. Süleymân-Dâvûd-Yûnus-Eyyûb Fasılları kitabına göre Nefs-i Emmâre ne anlam taşır?

Nefs-i Emmâre, tasavvufî sülûkun ilk ve en temel mertebesidir ve "kötülüğü emredici nefs" anlamına gelir. Bu nefs, insanın dünyaya ve süflî hazlara yönelen vechesini temsil eder. Kaynaklarda, nefs-i emmârenin "duyguların ve hislerin kaynağı tam bir yaşam" olarak tanımlandığı, ancak toprağa bakan yönünden gelen duyguların ve hislerin en şiddetlisi olduğu belirtilir¹. Bu mertebedeki nefs, hilesi çok olan, daima dünyayı ve kendini kayırmayı arzulayan bir yapıya sahiptir¹.

Yunus (a.s.) kıssası, nefs-i emmârenin karanlık ve boğucu etkisini sembolize eder. Balığın karnında karanlıklar içinde kalan Yunus (a.s.) gibi, nefs-i emmâre de sâlikin rûhâniyetini hazmedemeyen, onu dışarıya çıkarmak zorunda bırakan bir hâldir²·³. Bu "karanlık nefs kabrinden" kurtuluşun tek ilacı ve yolu kelime-i tevhid'dir²·³.

Nefs-i emmâre, tasavvufî terbiyede yok edilmesi gereken değil, eğitilmesi gereken bir varlıktır. İbrahim (a.s.), Süleyman (a.s.) ve Hz. Rasulullah Efendimiz'in hayatlarında da nefs-i emmâre ile mücadele ve onu eğitme hikayeleri mevcuttur. Eğitildiğinde, nefs-i emmâre kişiye en büyük faydayı sağlayan bir yön haline gelebilir⁴. Kâmil veliler, sâliklerin demir gibi katı olan nefs-i emmârelerini Davud (a.s.) gibi manevi elleriyle yumuşatmayı hedeflerler⁵. Süleyman (a.s.)'ın kuş dili bilmesi gibi, gönül kuşlarını nefs-i emmâre hükmünden çıkarıp eğitmek, ilahi haberleri getirecek yardımcılar haline getirmek mümkündür⁶.