İçeriğe atla

Tuhfetu'l-Uşşâkî kitabına göre Aşk ne anlam taşır?

Kitap-KonuOrta düzey24 görüntülenme8 kaynak
Kısa cevap

Tuhfetü'l-Uşşâkî adlı esere göre aşk, Uşşâkî tarikatı sâliklerinin Hak'ka duyduğu mahvedici sevgidir ve tarikatın temelini oluşturan adap ve erkânın merkezinde yer alır. Eserin adı olan "Tuhfetü'l-Uşşâkî" (aşıklara hediyeler) ifadesi, bu tarikatın mensuplarının "aşıklar" olarak nitelendirildiğini ve aşkın onların yolculuğundaki merkeziyetini gösterir¹. Tasavvufta aşk, muhabbetten daha şiddetli, sâhibini fânî kılan bir sevgi olarak tanımlanır ve sülûkun en yüksek itici gücüdür. Uşşâkî sâlikleri, "Her zaman aşk ile kaynarız" diyerek bu aşk hâlini benimserler²·³.

Detaylı cevap

Tuhfetü'l-Uşşâkî, Şeyh Abdullah Salâhaddin-i Uşşâkî tarafından kaleme alınmış, Uşşâkî tarikatının âdâb ve erkânını içeren bir risâledir⁴·⁵. Eserin ismi, "aşıklara hediyeler" anlamına gelmekte olup, tarikatın mensuplarının "uşşâk" yani "aşıklar" olarak anıldığını açıkça ortaya koyar¹. Bu durum, aşkın Uşşâkî yolunda sadece bir duygu değil, aynı zamanda bir kimlik ve yolun temelini oluşturan bir ilke olduğunu gösterir. Tasavvufta aşk, sözlük anlamı itibarıyla "aşırı sevgi, hasretin son haddi, mahvedici muhabbet" olarak tanımlanır⁶·⁷. Muhabbetten daha şiddetli ve yakıcı olan bu sevgi, sâhibini fânî kılar ve sülûkun en yüksek itici gücüdür. Uşşâkî sâlikleri, "Her zaman aşk ile kaynarız" ifadesiyle bu aşkın kendi içlerindeki sürekli ve canlı varlığını dile getirirler²·³. Bu, onların Hak'ka olan sevgilerinin derinliğini ve yoğunluğunu vurgular. Aşk, ilâhî bir delilik olarak da nitelendirilir; sevenin sevdiğine mahvolması, akıl ve irâdenin geri çekilmesi hâlidir. Uşşâkî tarikatının kurucusu Hasan Hüsamettin Uşşâkî'nin gönlünde "aşk-ı ezelî" olduğu belirtilir ki bu da tarikatın aşk merkezli yapısını pekiştirir⁸. Dolayısıyla Tuhfetü'l-Uşşâkî, aşkı Uşşâkî yolunun hem adı hem de özü olarak konumlandırır.

Kaynaklar

Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — ilgili esere ve bölüme yönlendirir.

  1. 1Tuhfetu'l-Uşşâkî, s. 7“Bundan sonra iş bu yazma ve tasarlama ile gelecek olan tafsilat tarikat-ı aliye-i Uşşakkiye saliklerine "Tuhfetü'l Uşşaki" (aşıklara hediyyeler) ismiyle namlı o”Oku
  2. 2Hacc Divanı, s. 40“Uşşaki dediler ismimize, Rasuli Nur doldu cismimize. (Venefahtü) iftiharımız, Bu sırlarla mestü hayranız, Her zaman aşk ile kaynarız, Uşşaki dediler ismimize, R”Oku
  3. 3Tüm Şiirlerim, s. 119“Dar gelir âlem bizlere dar, Uşşaki dediler ismimize, Rasuli Nur doldu cismimize. (Venefahtü) iftiharımız, Bu sırlarla mestü hayranız, Her zaman aşk ile kaynarız”Oku
  4. 4Tuhfetu'l-Uşşâkî, s. 1“GÖNÜLDEN ESİNTİLER AŞIKLAR YOLUNUN ADABI “TUHFETU’L UŞŞAKİYYE” ŞEYH ABDULLAH SALAHADDİN-İ UŞŞAKİ Tercüme eden (ABDURRAHMAN SAMİ) Sadeleştiren “NECDET ARDIÇ” Ter”Oku
  5. 5Aşk ve İrfan Yolunda Bir Ömür (Alıntı)“Pîr Hüsâmeddin Uşşâkî’ye ait olduğu iddia edilen Evrâdü’l-kebîr, Şerhu Virdi’s-settâr isimli vird kitapları bir Uşşâkî sâlikinin günlük dua kitaplarıdır. ... Sa”Oku
  6. 6K1-19
  7. 7Aşk ve İrfan Yolunda Bir Ömür · s.14“Pîr Hüsâmeddin Uşşâkî’ye ait olduğu iddia edilen Evrâdü’l-kebîr, Şerhu Virdi’s-settâr isimli vird kitapları bir Uşşâkî sâlikinin günlük dua kitaplarıdır. ... Sa”Oku
  8. 8Divan 3, s. 71“Girmişim bir bahçeye, açmış uşşaki gülleri, Hoş eder gönülleri, şak şak öter bülbülleri, Girmişim bir bahçeye, Hasan Hüsamettin uşşâkî, Gönlünde aşk-ı ezelî, va”Oku

Dayandığı eserler

Bu cevap yardımcı oldu mu?

İlgili sorular

Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.