Üveysî mertebesi neyi ifade eder?
Üveysî mertebesi, zâhirde bir mürşide intisâb etmeksizin Hakk yolunu pîrân hazretlerinin mânevî rûhâniyetlerinden yardım görerek aşan nâdir kimselerin makâmını ifade eder¹. Hz. Veysel Karânî'nin Medîne'ye gelip Hz. Peygamber'i zâhiren görmeden geri dönmesi, onun zaten peygamberlik öncesi kendisine verilmiş olan gavsiyyet mertebesinin ve bâtında *"Akl-ı Küll"*ün sağ kanadından Nefes-i Rahmânı almasının bir netîcesidir²·³.
Detaylı cevap
Ayrıntı ›
Mesnevî şerhinde zâhiren bir mürşide intisâb etmeden bu tarîki kat' eden nâdir sâliklerin, gerçekte yine pîrlerin rûhâniyetlerinden mânevî imdâd alarak terakkî ettikleri ve meşâyih ıstılâhında bunlara "Üveysî" dendiği belirtilir¹. Dolayısıyla Üveysîlik rehbersiz kalmak değil, rehberliği doğrudan rûhânî ve bâtınî kanattan almaktır.
Hz. Veysel Karânî'nin Yemen'in Karen kasabasında sâde hâliyle çobanlık yapıp ardından Medîne-i Münevvere'ye gelmesi, Hz. Fâtıma Vâlidemiz ile kapı ardından görüşüp "annem izin vermedi, dönmem gerekti" diyerek Efendimizi zâhiren görmeden dönmesinin hikmeti, gavsiyyet makâmının kendisine Hz. Peygamber'in nübüvvetinden önce verilmiş olmasıdır⁴·⁵·⁶. Bu kemâl, belli bir tarihten itibaren bıçakla kesilmiş gibi değil, tedrîcî bir mânevî seyirle zuhûr etmiştir².
Hadîste geçen "Yemen" kelimesi ise hakîkat nazarında "Eymen" yâni sağ taraftır: Hz. Peygamber'in "Yemen'den Rahmân'ın kokusunu alıyorum" sözü, Akl-ı Küll'ün sağ tarafından ve Zât-ı Ulûhiyyetten gelen Nefes-i Rahmânı müşâhede etmeye ve hayat verici o nefesi idrâke işâret eder³.
Kaynaklar
Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — ilgili esere ve bölüme yönlendirir.
Dayandığı eserler
İlgili sorular
Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.