İçeriğe atla

Varidat nedir?

Kavram TanımıTemel düzey26 görüntülenme7 kaynak
Kısa cevap

Vâridât, tasavvufta sâlikin kalbine Hakk tarafından ansızın gelen, irade dışı ve vehbî (bağışlanan) manevî bilgiler, ilhamlar ve hallerdir¹. Bu ilâhî akışlar, kişinin etrafında dolaşarak gönül âlemine girer ve orada kalıcı olabilir². Vâridât, kesbî (çalışmayla elde edilen) bilginin aksine, doğrudan ilâhî bir lütuftur ve Hz. Muhammed (a.s.) ile O'nun ümmetine verilen ilâhî akışları ifade eder³. Vâridât sahibi velîlerin hisleri, ilâhî dürtmelerle agâh olur⁴.

Detaylı cevap

Vâridât kelimesi, Arapça "gelenler, kalbe inenler" anlamına gelir ve tasavvufta sâlikin kalbine Hakk'tan gelen manevî tecrübeleri ifade eder¹. Bu tecrübeler, kişinin kendi çabasıyla değil, ilâhî bir bağışla (vehbî) elde edilir¹. Vâridât, bir hal gibi geçicidir; ancak kalıcı olduğunda bir makama dönüşebilir¹.

Vâridâtın farklı türleri ve mertebeleri vardır. Örneğin, "vâridât-ı ilâhiyye" olarak adlandırılan bu ilâhî akışlar, Hz. Muhammed (a.s.) ve O'nun ümmetine bahşedilen manevî sermayedir³·⁵. Ancak, her vâridâtın kaynağı ve mertebesi farklı olabilir; Museviyet mertebesinin vâridâtı ile Muhammediyet mertebesinin vâridâtı arasında bir ayrım yapılır³·⁵.

Tasavvuf ehli, vâridâtın kaynağını ayırt etmeye özen gösterir. Rahmânî, melekî, nefsânî ve şeytânî vâridât ayrımı yapılır ve bu vâridâtın mizanı Kur'ân ve Sünnet'tir¹. Bu nedenle, nereden geldiği tam belli olmayan vâridât ve tecellilere karşı dikkatli olmak, hatta onlara iltifat etmemek gerektiği belirtilir⁶·⁷. Bazı ârifler, kendi kalplerine gelen bu manevî bilgileri kayda geçirmişlerdir; Şeyh Bedreddîn'in Vâridât adlı eseri buna bir örnektir¹. Vâridât sahibi velîler, ilâhî dürtmelerle agâh olurlar⁴.

Kaynaklar

Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — ilgili esere ve bölüme yönlendirir.

  1. 1Vâridât
  2. 2İnsan Sûresi, s. 27“Ve vildân da Cenâb-ı Hakk (c.c)’ın bu hal üzere kişiye göndermiş olduğu vâridat-ı ilâhîyyedir. Bu vâridatlar kişinin etrafında dolaşırlar ve gönül âleminden içe”Oku
  3. 3Sohbet Arası Sohbetler CD 1 (2000), s. 162“Ama kevserdeki varidat değildir. “Kevser” derken orada bir “Vav” varidat-ı ilahiye o Muhammed (as) a ve O’nun ümmetine verilen varidad-ı ilahiye ötekinin Musevi”Oku
  4. 4Mesnevî Cilt 12 · Beyit 2831 (s. 285)“Vâridât sâhibi olan velinin his- .27069 si hasıl olur?! — “Vürüd”, nüzül etmek ve — olmak ١ ve e hâzır bak demektir. Burada dan ve dürtmesinden ve ELİN âgâh olu”Oku
  5. 5Sohbet Arası Sohbetler CD 4 (2000), s. 162“Ama kevserdeki varidat değildir. “Kevser” derken orada bir “Vav” varidat-ı ilahiye o Muhammed (as) a ve O’nun ümmetine verilen varidad-ı ilahiye ötekinin Musevi”Oku
  6. 6Cem'o ve Fark'o, s. 45“(2) Nereden geldiği tam belli olmayan varidat tecelli v.s ismi verilen şeylere, bütün kapıları kapatıp, gelseler bile iltifat etmeden göndermek. (3) Bir daha va”Oku
  7. 7Rüyâ ve Mânâ Âlemi — Tuzak, Mekr, Hileli Zuhûrât (6), s. 143“(2) Nereden geldiği tam belli olmayan varidat tecelli v.s ismi verilen şeylere bütün kapıları kapatıp gelseler bile iltifat etmeden göndermek. (3) Bir daha vari”Oku

Dayandığı eserler

Bu cevap yardımcı oldu mu?

İlgili sorular

Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.