Yâsîn kavramı tasavvufta hangi mertebe ile ilişkilendirilir?

Yâsîn kavramı, tasavvufî idrâkte farklı mertebelerde ele alınır ve her mertebe kendine özgü bir tatbîk ve anlayış sunar.

1. Şeriat Mertebesi: Bu mertebede Yâsîn Sûresi'nin okunması, zâhirî olarak ölmüş ve toprağa gömülmüş olan kişilere yöneliktir. Efendimiz (s.a.v)'in "Yâsîn Kur'an'ın kalbidir" ve "Yâsîn-i Şerif'i ölülerinize okuyun" buyruğu, bu mertebede kabir başında okunan bir ibadet olarak anlaşılır. Bu okuyuşun amacı, ölen kişiye sevap kazandırmak ve ruhuna nûr ulaştırmaktır. Ancak bu mertebede, Yâsîn'in ölüleri diriltme gücü, daha çok uhrevî bir fayda olarak görülür.

2. Hakîkat Mertebesi: Bu mertebede Yâsîn'in okunması, kişinin kendi yaşayan bedenindeki "ölü" hükmünde olan idrâklerine yöneliktir. Kitapta belirtildiği üzere, "Yâsîn-i Şerif'te öyle bir nûr vardır ki ölüleri diriltmektedir." Bu, fiziki olarak sıhhatli ancak iç bünyesinde idrâk olarak "ölü" hükmünde olan, yani hayâl âleminde yaşayan kimselerin gerçek âleme geçmesini temin eden "nefha-i İlâhiyye"dir. Bu mertebede Yâsîn okumak, kişiyi "ölmeden önce ölünüz" hakîkatini yaşamaya yöneltir. Gaflet ile yaşanan "ölü" âlemden, Hakk ile yaşanan "diri" âleme geçişi sağlar. Bu diriliş, Cenâb-ı Hakk'ın "Biz diriltiriz" ifadesiyle hakîkat ve mârifet mertebelerindeki doğuşu ifade eder.

3. Mârifet Mertebesi ve İnsân-ı Kâmil: Yâsîn, aynı zamanda Hz. Resûlullah Efendimiz'in bir vasfıdır ve O'nun hakîkatini temsil eder. Sûrenin başındaki "Yâ-sîn" harfleri bu mertebede derin anlamlar taşır. "Yâ" harfi nidâ (seslenme) harfi olup, burada Hz. Resûlullah ile değer kazanır. "Şerefi mekân bil mekîn" deyimiyle, "Yâ" harfi Hz. Resûlullah'ın başlangıç mekânı, habercisi gibidir. "Sîn" harfinin yazılışındaki üç kucak ise, İnsân-ı Kâmil'in mânâ âlemindeki üç seyrini gösterir:

• Birinci Sefer (Hakk'tan Halka İniş): Her bireyin Hakk tarafından on sekiz bin âlemi aşarak dünyaya Âdem sûretiyle gelmesi, zaruri olan seyirdir.
• İkinci Sefer (Hakk'a Dönüş - Fenâfillah): Yeryüzüne indikten sonra âdemîyyet hakîkatlerini idrâk ederek geldiği yoldan tekrar Hakîkat-i Muhammedîyye'ye, yani fenâfillah'a ulaşmaktır. Bu mertebede İlâhî cezbe ile kalınabilir.
• Üçüncü Sefer (Halkı Kucaklama - İnsân-ı Kâmil): İkinci seferde kalınmayıp Cenâb-ı Hakk'ın kişiyi görevli olarak alıp İnsân-ı Kâmil olarak bütün âlemi kucaklatmasıdır. İşte gerçek "Sîn" budur. Bu kucaklama, insanlar arasında hiçbir ayrım yapmadan, özleri itibarıyla ilâhî hakîkatten ibaret olanı kucaklamaktır.

Bu mertebede "Yâ-sîn" hitabı, Hakk'ın kendinden kendine, yani İnsân-ı Kâmil olan Hz. Resûlullah'a hitabıdır. İrfan ehli bu hitabı her mertebeden değerlendirirken, ehli nakıs ise kendi bulunduğu ikilik üzere sevap kasdıyla okur. Yâsîn okumaktan gaye, "ölü kalpleri diriltmek"tir. Ayrıca, Kur'ân-ı Kerîm'de geçen 28. peygamber olan Hz. Muhammed'i işaret eden "Ye" harfi de bu bağlamda önemli bir sembol olarak ele alınır. "Ye" harfinin hakikat-i, mertebe-i "yakıyn" hakikatidir ki, "el yakıyn-ü hüvel Hakk" denilmiştir. Bu, iki varlığın aslında tek bir şey olduğunun anlaşılması ve yaşanması, gerçek tevhidin hakikatidir.