Nisâ Sûresi 18. Âyet

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Tevbe, kulun günahtan dönüp Allah'a yönelmesidir. Allah'ın tevbesi ise kuluna merhametle yönelmesi ve onu affetmesidir. Bu ayetteki 'tevbe', kulun ölüm anında yaptığı, ancak kabul edilmeyen pişmanlık ve dönüş eylemini ifade eder.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Tevbe, şer'î anlamda, işlenen günahtan pişmanlık duyarak bir daha işlememeye azmetmek ve Allah'a dönmektir. Ayetteki bağlamda, ölüm anında yapılan tevbenin, samimiyet ve irade özgürlüğünün kalmaması nedeniyle geçersiz olduğu vurgulanır.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): İzutsu, tevbe kavramını Kur'an'ın temel ahlaki kavramlarından biri olarak inceler. Tevbe, sadece bir pişmanlık değil, aynı zamanda bir yöneliş ve eylem değişikliğidir. Ayetteki 'tevbe', bu yönelişin ve eylem değişikliğinin zamanlamasının önemini ortaya koyar; ölüm anında bu dönüşümün gerçek anlamda gerçekleşemeyeceğini belirtir.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): Seyyiât, 'su'' kökünden türeyen ve kötü, çirkin olan her şeyi ifade eden bir kelimedir. Ayetteki 'seyyiât', insanların işlediği günahları ve kötü fiilleri kapsar. Bu fiillerin sürekli işlenmesi, tevbenin gecikmesinin bir nedeni olarak sunulur.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Seyyiât, Kur'an'da genellikle günahlar ve kötü ameller için kullanılır. Burada, 'işleyip dururken' ifadesiyle birlikte, bu kötü fiillerin alışkanlık haline gelmiş olması ve tevbenin ertelenmesi durumuna işaret eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Seyyiât, insanı üzen, kötü sonuçlar doğuran her şeydir. Kur'an'da genellikle günahlar ve cezayı gerektiren fiiller için kullanılır. Ayette, bu kötü fiilleri işleyenlerin ölüm anında yaptıkları tevbenin kabul edilmeyeceği belirtilerek, günahlardan erken dönmenin önemi vurgulanır.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Mevt, canlılığın zıddıdır ve ruhun bedenden ayrılması anlamına gelir. Ayetteki 'haddara ehadehumu'l-mevt' (ölüm onlardan birine geldiği zaman) ifadesi, tevbe için son anın geldiğini, irade ve seçme özgürlüğünün ortadan kalktığı kritik bir eşiği belirtir.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Mevt, canlı varlıkların hayatının son bulmasıdır. Şer'î açıdan, ölüm anında yapılan tevbenin kabul edilmemesi, bu anın artık imtihan ve irade alanının dışına çıkmasıyla ilişkilidir. Ayet, bu kritik zaman diliminde yapılan tevbenin geçersizliğini vurgular.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Küfr, bir şeyi örtmek anlamına gelir. Şer'î anlamda ise, Allah'ın nimetlerini veya hakikatini örtmek, yani inkar etmektir. Ayetteki 've hum kuffârun' (onlar kafirler olarak) ifadesi, inkar üzere ölenlerin tevbesinin asla kabul edilmeyeceğini, çünkü küfrün en büyük günah olduğunu ve ölümle birlikte bu durumun kesinleştiğini belirtir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): İzutsu, küfr kavramını Kur'an'ın merkezi kavramlarından biri olarak ele alır ve onu 'nankörlük' ve 'hakikati reddetme' olarak tanımlar. Ayetteki 'küffâr', Allah'ın varlığını ve birliğini inkar eden, O'nun ayetlerini reddeden kişileri ifade eder. Bu kişilerin ölüm anında dahi tevbe etseler bile, küfür üzere ölmeleri nedeniyle tevbenin geçersiz olduğunu vurgular.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Azâb, bir şeyi engellemek, alıkoymak anlamına gelir. Ceza anlamında ise, kişiyi rahatsız eden, elem veren her türlü sıkıntıdır. Ayetteki 'azâben elîmen' (elem verici azap) ifadesi, ölüm anında tevbe eden veya kafir olarak ölenlere verilecek olan şiddetli ve acı verici cezayı ifade eder.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Azâb, nefse elem veren, onu rahatsız eden her şeydir. Kur'an'da genellikle ahiretteki cezayı ifade eder. Ayette, bu tür bir tevbenin kabul edilmemesinin nihai sonucu olarak, Allah'ın bu kişilere hazırladığı 'elem verici azap'tan bahsedilir, bu da ilahi adaletin bir tecellisidir.