En'âm Sûresi 160. âyetin meâli (Türkçe anlamı) nedir?

En'âm 160Cüz 8 · Sayfa 150

En'âm Sûresi 160. Âyet

الأنعام

Men câe bilhaseneti felehu ‘aşru emśâlihâ(s) vemen câe bi-sseyyi-eti felâ yuczâ illâ miślehâ vehum lâ yuzlemûn(e)

Kim bir iyilik yaparsa, ona on katı vardır. Kim de bir kötülük yaparsa, o da sadece o kötülüğün misliyle cezalandırılır ve onlara zulmedilmez.

En'âm 160. ayeti, iyilik ve kötülüğün karşılığını ele alarak ilahi adaleti vurgular. Ayet, 'hasene'nin katlanarak ödüllendirilmesini, 'seyyie'nin ise misliyle cezalandırılmasını 'zulüm' kavramının yokluğuyla pekiştirir.

1بِٱلْحَسَنَةِh-s-n

Kök:ح س ن—Bu ayette, Allah katında makbul olan, sevap kazandıran iyi amel, güzel iş anlamındadır.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Hasene, insanın arzu ettiği her türlü güzel ve iyi şeye denir. Bu ayetteki kullanımıyla, Allah'ın rızasına uygun, sevap getiren her türlü fiili ifade eder ve karşılığının katlanarak verileceği vurgulanır.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Hasene, burada 'iyi amel' ve 'güzel iş' anlamında kullanılmıştır. Ayetteki 'on katı' ifadesi, bu iyi amelin Allah katındaki değerini ve mükafatının büyüklüğünü mecazi olarak anlatır.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu'ya göre 'hasene' Kur'an'da sadece estetik bir güzelliği değil, aynı zamanda ahlaki ve dini açıdan doğru ve iyi olanı ifade eder. Bu ayette, Allah'ın rızasını kazandıran ve karşılığında ödül vadedilen eylemleri kapsar.

2عَشْرُa-ş-r

Kök:ع ش ر—Bu ayette, iyiliğin karşılığının katlanarak on misli verileceğini ifade eden sayısal bir ifadedir.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Aşr (on), burada bir sayıyı ifade etmekle birlikte, Kur'an'da bazen çokluk ve katlama anlamında da kullanılır. Bu ayetteki 'on katı' ifadesi, Allah'ın cömertliğini ve iyiliğe verdiği değeri gösteren bir mübalağa ve teşvik unsurudur.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Aşr, on sayısıdır. Ayetteki 'on katı' ifadesi, iyiliğin karşılığının sadece misliyle değil, kat kat fazlasıyla verileceğini belirtir. Bu, Allah'ın lütfunun ve rahmetinin bir göstergesidir.

3بِٱلسَّيِّئَةِs-v-e

Kök:س و ء—Bu ayette, Allah katında hoş görülmeyen, günah kazandıran kötü amel, çirkin iş anlamındadır.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Seyyie, insanı üzen, kötü olan her şeye denir. Bu ayetteki kullanımıyla, Allah'ın yasakladığı, günah olan ve karşılığında ceza gerektiren fiilleri ifade eder ve cezasının sadece misliyle olacağı vurgulanır.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): Seyyie, burada 'kötü amel' ve 'günah' anlamındadır. Ayetteki 'ancak misliyle' ifadesi, Allah'ın adaletini ve kullarına zulmetmediğini gösterir; kötülüğe karşılık fazlasıyla ceza verilmez.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'seyyie'nin Kur'an'da sadece estetik bir çirkinliği değil, aynı zamanda ahlaki ve dini açıdan yanlış ve kötü olanı ifade ettiğini belirtir. Bu ayette, Allah'ın hoşnutsuzluğunu kazandıran ve karşılığında ceza gerektiren eylemleri kapsar.

4يُجْزَىٰٓc-z-y

Kök:ج ز ي—Bu ayette, yapılan amelin karşılığının verilmesi, ödüllendirilmesi veya cezalandırılması anlamındadır.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Ceza, bir fiilin karşılığıdır; bazen iyilik için, bazen kötülük için kullanılır. Bu ayette, 'seyyie' ile birlikte kullanıldığında, kötü amelin karşılığının, yani cezasının verilmesini ifade eder ve bu cezanın misliyle sınırlı olduğu belirtilir.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): Ceza, bir fiilin sonucudur. Ayetteki 'fela yuczâ illâ mislehâ' ifadesi, kötülüğün karşılığının adil bir şekilde, yani sadece işlenen kötülük kadar olacağını, fazlasının verilmeyeceğini açıklar.

5يُظْلَمُونَz-l-m

Kök:ظ ل م—Bu ayette, haksızlığa uğramak, haklarının eksiltilmesi veya fazlasıyla cezalandırılmak anlamındadır.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Zulüm, bir şeyi ait olmadığı yere koymak veya hakkı eksiltmektir. Bu ayetteki 'onlara haksızlık yapılmaz' ifadesi, Allah'ın adaletini vurgular; iyiliğin karşılığının kat kat verilmesi ve kötülüğün karşılığının misliyle sınırlı olması, kimseye zulmedilmediğinin kanıtıdır.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Zulüm, haddi aşmak ve başkasının hakkına tecavüz etmektir. Ayetteki 'lâ yuzlemûn' ifadesi, Allah'ın kullarına karşı adil olduğunu, kimseye hak ettiğinden fazla ceza vermediğini ve iyilikleri karşılıksız bırakmadığını kesin bir dille belirtir.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'zulüm' kavramının Kur'an'da genellikle ilahi adalet bağlamında kullanıldığını belirtir. Bu ayette, Allah'ın kullarına karşı mutlak adaletini ve merhametini ifade eder; kimseye hak etmediği bir ceza verilmez, aksine iyilikler kat kat ödüllendirilir.

En'âm Sûresi

“Men câe bilhaseneti felehu ‘aşru emsâlihâ vemen câe bi-sseyyi-eti felâ yuczâ illâ mislehâ vehum lâ yuzlemûn(e)” Kim bir iyilik yaparsa, ona on katı vardır. Kim de bir kötülük yaparsa, o da sadece o kötülüğün misliyle cezalandırılır ve onlara zulmedilmez. (6/160)

Mesnevi-i Şerif beyite ile yolumuza devam edelim.

1519. Her kim hürmet getirir ise o hürmet götürür; her kim şeker getirir ise o bâdem helvası yer.

Bu beyt-i şerîfte “Men câe bil haseneti fe lehü aşru emsâlihâ” (En’âm, 6/160) ya’nî "Kim ki bir iyilik ile gelirse, onun için o iyiliğin on misli vardır" ve “Hel cezâul ihsâni illel ihsân” (Rahmân, 55/60) ya’nî "İhsânın karşılığı, ancak ihsândır" âyet-i kerîmelerine işâret buyrulur.

Eserin tamamını oku

Bu âyet şu eserlerde de geçiyor(3)

Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 1 Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3 Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9