Kalp Gözü
Kalp gözü, dış âlemin ötesindeki hakikatleri, eşyanın ardındaki mânâları ve Müessir'i idrak etmeye yarayan, sâlike lütfedilmiş bir basîret hâlidir.
Aziz dostum, insan sadece etten kemikten ibaret bir suret değildir. Zâhirde bir baş gözü vardır ki, âlemin renklerini, şekillerini, kesretini seyreder. Lâkin bu göz, eşyanın ardındaki mânâyı, formun içindeki ruhu görmekten âcizdir. İşte bu acziyetin başladığı yerde, Cenâb-ı Hakk’ın sâlike lütfettiği bir başka idrâk penceresi açılır ki, biz ona kalp gözü deriz. Bu, bir organ değil, bir basîret hâlidir; körlüğün bittiği, hakikatin görülmeye başlandığı bir irfan makamıdır. Kalp gözü, dışarıyı değil, içeriyi; sureti değil, sîreti; eseri değil, Müessir’i müşahede etmenin adıdır. Terzibaba İrfan Mektebi’nin yolcuları için bu gözün açılması, seyr-i sülûkun hem gayesi hem de en büyük meyvesidir. Bu sohbetimizde, baş gözünün perdelendiği yerde açılan o mübarek pencereyi, kalp gözünü aralamaya, onun ne olduğunu ve nasıl açıldığını anlamaya niyet edelim.
Bu Kavram'in Geçtiği Eserler

Ahmed Avni Konuk
25x“Sabrın ilacı hem gözün perdelerini yakar, hem de sadrı şerh eder. Hak yolunun mücâhedesinde sabretmek, kalb gözünün perdeleri olan havâss-i zâhire hükmünü kaldırır. Nitekim güneş doğduğu vakit yıldızların ziyâları gizlenir ki, buna ilm-i nücûmda “ihtirâk” derler.”
Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3

Ahmed Avni Konuk
25x“Onun gözünün geçişi olduğu için, sebebsiz görür; sen ki histesin, sebebe kulak tut! Ya'ni, ârif-i billâhın his gözü sebebi görmekten geçmiş ve kalb gözüyle her şeyi müsebbibü'l-esbâb olan Hakk'ın kazâ ve kaderiyle görmekte bulunmuş olduğundan, sûret-i zâhirede esbâba merbût görünen şeyleri, o ârif sebebsiz olarak vâki' olmuş görür.”
Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 4

Ahmet Avni Konuk
19x“Bir müddet hissi iyân suyu ile yıka, sûfîlerin elbise yıkayıcılığını böyle bil! "İyân"dan murâd, kalb gözüyle suver-i âlemin iç yüzünü müşâhededir. Ya'ni, "Ey idrâkinin dâiresi âlem-i sûrete münhasır kalmış olan kimse, bir müddet mücâhedât ve riyâzât ile kalb gözünün açılmasına gayret et, sonra bu göz ile suver-i âlemin bâtınlarını müşâhede suyu ile havâss-i zâhirenin galatlarını ve yanlışlıklarını yıka!”
Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 8

Ahmed Avni Konuk
16x“Bu hâl, olacak şeyi, olmadan evvel görmek demektir. İkincisi kuvve-i rûhiyye vâsıtasıyladır ki, olacak şeyi âlem-i misâlde his gözüyle görür gibi, kalb gözüyle müşâhede etmektir. Bu müşâhedenin kuvveti dahi, rûhun derece-i kuvvetine tâbi'dir. Bu hâl emir ve nehy-i şerîate tamâmiyle riâyetkâr olmakla beraber, mürşid-i kâmil terbiyesiyle nefsin sıfatını, sıfât-ı rûhiyyeye mağlûb etmek sûretiyle olur.”
Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 7

Terzibaba - Necdet Ardıç
14x“Bu, kişinin kalbî meyli, safiyet derecesi ve Rabbânî tecellilere açık olup olmamasıyla ilgilidir. İman, yalnızca bilgiyle değil, kalbin teslimiyetiyle tahakkuk eder. O hâlde bu ayet, kalp gözü kapalı, nefsî istidatları pasif kalmış, kendini hakikate açamayan insanların çoğunlukta olduğunu ve bu durumun irfânî hakikate bigâne kalmanın bir sonucu olduğunu ifade eder.”
Ra'd Sûresi

Ahmed Avni Konuk
13x“Cevâb: His gözlerinin verdiği ilim üzerine vâki' olan akl-ı maâşın muhâkemesine nazaran Mesnevî-i Şerîf bitmemiştir; fakat rûh ve kalb gözünün verdiği ilim üzerine vâki' olan akl-i maâd gözünün müşâhedesine nazaran Mesnevî-i Şerîf'in elfâz ile söylenebilecek kısmı bitmiştir.”
Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 1

Ahmet Avni Konuk
13x“” Ya’nî, “Bu hakîkat yoluna ancak bu yolun ahvâlinden haberdâr olan bir şeyhin tedbîrinden başkası ile gidilmez. Ey kardeş! Mâdemki senin görücü olan bir kalbin yoktur ve kalb gözün ile bu yolun tehlikelerini göremezsin, kendi kendine nasıl gidersin?” Beyt-i Mısrî-i Niyâzî (k.s.): Mürşid gerektir bildire Hakk’ı sana hakka’l-yakîn, Mürşidi olmayanların bildikleri gümân imiş!”
Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 13

Ahmed Avni Konuk
9x“Sen önünün nerede olduğunu görüyor musun? Ya'nî senin önün, canının önüdür; fakat sende bu canın önünü görecek kalb gözü var mıdır; senin o varlığının ve enâniyyet-i cismâniyyenin önünde ön düşünen ve huzûr-ı ma'nevîyi gören can nerededir?”
Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 2

Ahmed Avni Konuk
9x“Mâdemki gözün yoktur, o hazm ve istidlâl asasını pîşvâ et! Mâdemki basar-ı basîretin yoktur ve kalb gözün açık değildir, körler değneğini rehber ittihâz ettiği gibi, sen de hazm ve ihtiyât ve istidlâl asâsını ve değneğini kendine rehber yap!”
Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5

Ahmet Avni Konuk
9x“Hiç onu gözlerden ve çürümüşlere tarâvet vermekten örtebilir mi? Bir hasedçi hiç o mânevî güneşi kalb gözü açık olanlardan ve cismâniyet ve nefsâniyet menzilesinde çürümüş olan kimselere tarâvet vermekten örtebilir mi ve men' edebilir mi?”
Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9

Ahmet Avni Konuk
8x“" Der ki: "Niçin beni bırakıp doğru yolu göstermeyen sûrî yıldızlan idrâki- nin alçaklığından ve akıl ve kalb gözünün körlüğünden dolayı kendine kıble yaptın ve kâinâtın tedbîr-i umûrunda onları müessir bildin? Zîrâ müessir-i hakîkî Hak'tır.”
Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 11

Ahmet Avni Konuk
7x“Vaktāki su gibi berrak olan rûhunun içi havâtır-ı nefsâniyye ve hayvâniyye ve şeytâniyye çör çöplerinden hâlî olur, halkın kalblerinin yüzünün aksi hâriçten o rûha sıçrar ve kalb gözüyle halkın zamâiri ve fikirleri görünür. 2812. İmdi senin batının musaffâ olmamıştır. Ev şeytandan ve nesnâsdan ve yırtıcı hayvandan doludur.”
Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10

Terzibaba - Necdet Ardıç
4x“Asırda acı bir haldir. Bu gizli sırdan cemalimizi temaşa et, eğer gözün varsa, buradaki gözden kasıt baş gözü değil kalp gözün varsa ancak kalp gözünün kapısı da gene bu gözlerimizdir, yani bu gözlerimiz ile bir şey göreceğiz ki onun ne olduğunu tesbit edelim.”
Ahzâb Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç
4x“Yüzünüz ve başınız elbiseleriniz ile sarılı olduğu için, başınızın üstünde gözünüz bulunduğu halde onun görme hâlini devre dışı bırakıp görmekten kastedileni görmez bir hâle gelmişsiniz. Ya'nî, madde bedeninizin hükümleri, kalb gözünüzü örtmüş, hakîkatleri göremez bir hâle gelmişsiniz. Nitekim âyet-i kerîmede buyrulur: “fe innehâ lâ ta’mal ebsâru ve lâkin ta’mal kulûbulletî fîs sudûr” (Hac, 22/46) Ya’nî "Onların baş...”
Hac Sûresi

Serkan Denkçi
4x“Fussilet sûresi 53. âyetinde “Âyetlerimizi afakta (ruhumuzun baş gözüyle) ve enfüste (nefsimizin kalp gözüyle) onlara göstereceğiz. O’nun hak olduğu onlara tebeyyün etsin (açıkça belli olsun) diye. Rabbinin herşeye şahit olması kâfi değil mi?”
Uşşâkî Kültürünün Günümüze Yansıması “Necdet Ardıç” Örneği Yüksek Lisans tezi

Terzibaba - Necdet Ardıç
3x“Öte yandan uyku kişiyi berzah âlemini görmeye götüren bir haldir. Beden gözünün uykusuzluğu kişinin zahirini koruduğu gibi, kalp gözünün uykusuzluğu da bâtınını korur. Bu durumda olanların gözleri uyusa da kalpleri uyumaz. Peygamberimizin tavsiye ettiği ve öğrettiği şu dualarla uykumuzu uyanıklığa dönüştürebiliriz: 1.”
Bir Sâlikin Seyr Yolu Hikâyesi (Cilt 1)

Terzibaba - Necdet Ardıç
3x“Amellerindeki ihlâslarının derecesine ve (En’âm, 6/132) [“Herkesin yaptıklan işlere göre dereceleri vardır”] âyet-i kerîmesine göre niam-ı cinâniyye ile mütena’im olurlar; velâkin hakikati müşâhededen mahcûbdurlar; zîrâ şirk, kalb gözüne ânz olan şaşılıktan ibârettir ki, biri çok görür. Ve bu şaşılık ancak bu âlemde vâris-i kâmilin tedâvîsiyle zâil olur.”
En'âm Sûresi

Muhyiddin İbnü'l-Arabi
3x“Eğer cihânı görmek temennîsinde isen, kâffe-i eşyayı o kalb içinde görmek mümkindir. Baş gözü kālıb-ı unsûrîyi görür, sır olan şeyi ancak kalb gözü görür. Evvelâ kalb gözünü aç, ba'dehû bütün eşyayı temâşâ et!"363 [12/2] Şuayb (a.s.) dahi, kesîrü'n-netâyic ve'l-evlâd idi; ve maânî-i külliyye ve cüzʼiyyenin müşâhidi olduğu hâlde makām-ı kalbîde olup, ahlâk-ı ilâhiyye ile mütehallık ve "Allah" ism-i câmiinin...”
Kelime-i Şuaybiyye

Ahmet Avni Konuk
3x“Vücûd-i hakîkî güneşine karşı onun rûhunun ve aklının gözü açıktır ve bu vücûd-i izâfî âleminde mütecellî olan Hakk'ı doğru görücüdür; ve onun kalb gözü nûr-ı irfan ile aydınlıktır. 3417. Eğer gecede o yarasa gibi nümüv isterse, güneş te'dîbde onun kulağını burar.”
Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 12

Ahmed Avni Konuk
3x“Ve senin kalb gözlerini açman ve nefha-i mübarekinden o kalblere âlem-i gayba teveccüh isti'dâdını bahş etmen, taşla düşman öldürmek ve demiri yumuşatmak mu'cizelerinden daha kavîdir. Zîrâ bu mu'cizeler fânî ve kalb gözünün açılması ve âlem-i gayba teveccüh isti'dâdını kesb etmesi mu'cizesi dâimdir. Çünkü bu mu'cize ma'nen ölmüş olanları diriltmektir ki, bu dirilik dâimâ kāimdir.”
Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 6

Terzibaba - Necdet Ardıç
3x“Sabrın ilâcı hem gözün perdelerini yakar, hem de sadrı şerh eder. Hak yolunun mücâhedesinde sabretmek, kalb gözünün perdeleri olan havâss-i zâhire hükmünü kaldınr. Nitekim güneş doğduğu vakit yıldızlann ziyaları gizlenir ki, buna ilm-i nücûmda “ihtirâk” derler.”
Nûr Sûresi

Abdulkerim Cili
3x“Misalde kuş olarak veriyor ama aslında bizim gönül kuşumuzdan bahsediyor bir bakıma veya kendi gönül kuşunu ve kendi gönlünde yaşadıklarını anlatıyor. Ne kadar da güzel anlatıyor. Kapamış olduğu gözünü açıncaya kadar… İşte kalp gözümüzü açıncaya kadar, klasik kelam olarak söylenir, kalp gözünün açılması, kalp gözünü açtı, şunu açtı, bunu açtı gibi aslında gözümüzü yumduğumuzda ortalık karanlık, açtığımızda eşyayı...”
İnsân-ı Kâmil (Cilt 2)

Muhyiddin İbnü'l-Arabi
3x“Bu gizli sırdan cemalimizi temaşa et eğer gözün varsa, buradaki gözden kasıt baş gözü değil kalp gözün varsa ancak kalp gözünün kapısı da gene bu gözlerimizdir yani bu gözlerimiz ile bir şey göreceğiz ki onun ne olduğunu tesbit edelim. Ama kalp gözümüz açık değilse sadece baş gözümüz açıksa o sadece kevni görür, halk edilmişleri görür, halk edilmişteki hakikati basiretimiz görür.”
Sayfa 98
Terzibaba - Necdet Ardıç
2x“Nefsi emaresinin hayal ve vehimi ile “Kendini müstağni gören” (zengin, iktidar sahibi, mağrur) kişiye yönelmek (teseddî), nefsin “Benlik ve mal ile övünme” (enâniyet ve kibir) makamına itibar etmek demektir. Bu ise kalp gözünün perdelendiği bir “manevî yanılgı” dır. (M.D.) Nefs Mertebesi “Yönelmek” ile İlişkisi, Nefs‑i Emmâre (kötülüğü emreden nefs), Daima dışsal güce, mala, makama meyleder; bunlara yönelir.”
Abese Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç
2x“Aynı şekilde yeryüzünde yayılan her canlı, O’nun kudretine, hikmetine ve iradesine şahitlik eden birer âyettir. Bu hakikati ancak kalp gözüyle gören yakîn sahibi müminler idrak eder. Çünkü onlar “kün” ilâhî emrini, yaratılışın her safhasında ve her canlıda müşahede ederler.”
Câsiye Sûresi
Terzibaba - Necdet Ardıç
2x“Parmaklarının ucunu gözlerine koyduğun zaman, eşyânın sûretlerini göremezsin. Oysa senin görmemen ile o sûretlerin yok olması lâzım gelmez. Bunun gibi, sen kalb gözünün üzerine, uğursuz nefsin parmakları olan hevesleri koymuş ve onun görüş kuvvetini iptâl etmişsin. Bu sebeple eşyâda Hakk’ın vechini göremeyecek bir hâle gelmişsin.”
Nûh Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç
2x“Mevlânâ kendi dönemindeki bazı kimselerin böyle bir hataya düştüğünü “Benimle sohbet edenler zahirime bakıp beni de kendi yâri ve cinsi zannetti. Hâlbuki kimse nefsinin hazlarından geçip mücahede ve riyazetle kalp gözünün açılmasını ve bu gözle bâtınımın sırlarını görmek istemedi” sözleriyle dile getirmektedir. (Tek, Hazret-i Mevlânâ ve Mesnevî, 165-166) Eğer Allah bir kimsenin perdesini yırtmayı dilerse, Onu temiz...”
Sâd Sûresi
Muhyiddin İbnü'l-Arabi
2x“Ve âlem-i gayba münbasıt olan o nûr, âlem-i mahsüsâtta şems menzilesindedir. Bu nûr indinde ayn-ı basîretin yaʻnî kalb gözünün nûru, nûr-i temyîz ile ictimâʻ edip mugâyyebât, olduğu hâl üzere münkeşif olur. Şu kadar var ki çeşm-i hiss ile çeşme-i kalb arasında ince bir fark vardır.”
TEDBIRAT I ILAHIYYE

Terzibaba - Necdet Ardıç
2x“Binâenaleyh bu sözümden ürkme de ihlâ-sa mukarin olan amellerinin neticesini göster. Zîrâ bu netice, gönül aynasının cilâsı ve kalb gözünün açılması ve ilm-i ledünniyyenin kalbden kaynamasıdır. 1670. Pâk-bâzların zekâtı gibi, her nen varsa eşyânı zekâtta verdin.”
Zekât ve İnfâk

Muhyiddin İbnü'l-Arabi
2x“Her bir aleme dahil olup, o aleme has bir göz ile orayı seyreder... Duygular alemini his (zahir) gözüyle, makülatı (akılla anlaşılablir) akıl gözüyle, manaları da kalb gözüyle seyreder... Diğerlerin! de ona göre kıyas et!.. Bu alemin, his (zahir) gözüyle, manaları seyredeceğini ZANNEDEN-LER şüphe içinde kaldılar.”
Özün Özü ve Sırrın Sırrı (Cilt 4)
Terzibaba - Necdet Ardıç
2x“Vâsıllar için çeşm u çerâğın gayri yoktur ve delilden ve 26 yoldan onlara ferâğ olur. Hakîkata vâsıl olan kâmiller için, ancak kalb gözü ve nûr-i yakîn vardır. Zîrâ onlar müşâhede ashâbıdır. Ve görülen bir şey için delile hâcet olmadığından, onlar isbât-i hakikat husûsunda delilden fâriğ bir haldedirler.”
İbretlik Bir Değmez Dosyası Daha: Satıh İnce

Terzibaba - Necdet Ardıç
“NEFS oluşumu “Lam”ın sükunda kalmasıyla, kendindeki ilmi hakikatleri, hadisin simgesi olan “Lam” ın üzerinde açılan gözden müşahede etmiştir. (ْ ) (لْ) Bu NEFS oluşumunun basiret gözü, yani kalp gözü olmuştur. Basiret, ilimdir.”
GÖNÜLDEN ESİNTİLER:

Serkan Denkçi
“Bunun oluşabilmesi için de gözün idrak nurunun faaliyete geçirilmesi lazımdır. Böylece kalp gözünün açılması bir irfâniyet meselesi ve eğitimidir. Soru-5: Namazda mürşid hatırlanıp, mürşide rabıta yapılır mı?”
III. TERZİ BABA’NIN BAZI SUALLERE CEVAPLARI

Terzibaba - Necdet Ardıç
“Eğer cihanı görmek temennisinde isen, eşyanın tümünü o kalb içinde görmek mumkündür. Baş gözü anasır olan madde kalıbı görür, sır olan şeyi ancak kalb gozü görür. Evvela kalb gözünü aç, sonra bütün eşyayı temaşa et!" Şuayb (a.s.) dahi, çok evlat sahibi idi; ve tüm manaların ve cuz'iyyenin sahibi olduğu halde makam-i kalbide olup, Şuayb (as) kalb makamında olup, İlahi ahlakla ahlaklanmış ve "Allah" ism-i cami'inin...”
Ankebût Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç
“) “Onlara (arzularına göre) bir âyet getirmediğin zaman, derleyip toplasaydın ya derler, sen de de ki; ben ancak Rabbimden bana ne vahyolunuyorsa ona uyarım, işte bütünüyle bu Kûr'ân, Rabbinizden gelen bâsiretlerdir (kalp gözünü açacak beyanlardır), îmân eden bir kavim için hidâyettir, rahmettir.” وَإِذَا قُرِى الْقُرْآنُ فَاسْتَمِعُوا لَهُ وَأَنْصِتُوا لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ (204) (Ve izâ kuriel kur’ânu...”
A’râf Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç
““Ve eğer anlamadan hakâyık-i ehlullahı inkâr edip hayır dersen, senin bu inkârın senin boynunu vurur. Kahr-ı ilâhi senin kalb gözünü köre eder ve aklının pencerisini kapatır. Bu kahır hem manen de zâhiren vaki’ olur. Nitekim vaizin birisi Ayasofya cami-i şerifinde vaaz esnasında Şeyh-iEkber Muhyiddin ibn Arabi (k.”
Bir Ressam Hikâyesi

Terzibaba - Necdet Ardıç
““Nûr-ı gevher”den murâd, nûr-ı Furkân olan nûr-ı bâtın-ı nebevidir. Ya’ni, eğer nûr-ı bâtın-ı nebevî bizim kalb gözümüzün nûru olaydı, herhangi bir müşkil hakkında vârid olan suâl ve suâlin cevâbı bizim bâtınımızdan nebeân ederdi.”
Duhân Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç
“Yüce Hakkın Basar vasfı aslında; tecelli ve zuhurlarına geçici birer kimlik verip onları malum/bilinen hale getirip görülmelerini sağlamasıdır. Basiret, kalp gözüyle görmektir. Kur’an’da (53-11) “gözünün gördüğünü, kalbi yalanlamadı” ile bundan bahsedilmiştir. Efendimizin “Bana eşyânın hakikatini göster” diye talep ettiği mertebe burasıdır.”
Dur Rabbın Namazda (Cilt 1)

Terzibaba - Necdet Ardıç
“Suretini rüyada görmedim ama bu şekilde bir fikir kaldı bende. Zuhuratta zaten beden gözü bir şey görmez, gören ve hisseden kalp gözüdür. O da ancak İrfaniyyetle açılır. Sizin gözleriniz sürekli yaşlı idi. Ağlamıyor-dunuz ama gözleriniz doluydu.”
Esintiler (4)

Nusret Tura
“Fakat mevzuumuz Hakk’ın isimleri ve sıfâtlarıdır. Gören göz daima görür; biz beşeriz ihtiyarlarız, gözümüz görmez fakat nurdan başka birşey olmayan kalp gözü çalışır. İlim nurumuz varsa eğer uyuruz, gözlerimizi kaparız, görmeyiz. Rüyalarımızda gören ma’nâ gözleridir.”
Esmâü'l-Hüsnâ (Cilt 1)
Terzibaba - Necdet Ardıç
“İbn-i Arabî'ye göre böyle bir kulak, "kalp kulağı" dır (üznü'l-kalb). Zira hakiki işitme ve belleme, fizikî kulakla değil, basîret (kalp gözü) ve idrak ile olur. İnsanın iç âleminde (nefsinde) bir "tufan" kopar. Bu tufan, nefs-i emmâre'nin taşkınlıkları, vehmin azgınlığı, hevâ ve şehvetin kabarmasıdır.”
Hâkka Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç
“Teşmir-i sak, paçayı sıvamak veya çemremek, yerine göre toplanmak, hazırlanmak, sakıncalı bir şeyden korunarak ciddiyet ve özenle işe sıvanmak, şiddet göstermek anlamlarını ifade ettiği gibi, “keşf-i sak, veya “keşf an sak” örtülü bir hakikatin içerden dışarıya, aşağıdan yukarıya doğru bir uçtan kendini açık bir şekilde göze veya kalp gözüne göstermesi, kendini tanıtması anlamını ifade eder. Kuşkusuz bu, idrakin...”
Kalem Sûresi
Terzibaba - Necdet Ardıç
“Eğer bu şekilde bir üflenme olmasa bizde Îsâ (a.s.) ın mânâsı doğmaz. İsa’yı (ayn-sin) yani gönül evladını (kalb gözünü) yine sohbet, zikir, tesbih, kitapla büyütmek gerekiyor. Virüs sebebiyle hiçbir şeyi eldivensiz ellemeyin diyorlar= Kendi elinizle ellemeyin, elinizi örtün, O’nun yed-i sübhânî’si (Yâ) olsun.”
Korona Virüs'ün Düşündürdükleri

Terzibaba - Necdet Ardıç
“Bu âlem-i misâl, âlem-i şehâdetin bâtım ve melekûtu olup âlem-i şehâdetin sûretlerine bu âlemden imdâd olunur. Ve Hak Teâlâ hangi kulunun kalb gözünü açarsa, o kimse bu âlemin ahvâlini görür; ve ba’zı kimselerin âlem-i rü’yâda, dünyâda vâki’ olacak hâdisâtı görmeleri bu âlemdendir.”
Kâf Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç
“Eğer iki göz değişmiş ve enver olursa bu muntazam olan cihân mahşer olur. Eğer bu cismin iki gözünün görüşü değişmiş ve kalb gözünün görüşüne tâbi’ olup pek ziyâde nûrlanmış olursa, bu muntazam ve güzel tertîb edilmiş cihân ve bu sûret âlemi öyle bir gözün önünde mahşer olur.”
Kıyâmet Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç
“Her bir aleme dahil olup, o aleme has bir göz ile orayı seyreder... Duygular alemini his (zahir) gözüyle, makülatı (akılla anlaşılablir) akıl gözüyle, manaları da kalb gözüyle seyreder... Diğerlerin! de ona göre kıyas et!.. Bu alemin, his (zahir) gözüyle, manaları seyredeceğini ZANNEDENLER şüphe içinde kaldılar.”
Lübbü'l-Lübb (Özün Özü)

Nusret Tura
“hepsi bir aralarda, bir yerlerde görüşüyor. Ama işte insan o görüş sahibi olursa… Hani gözü açık falan derler ya! Kalp gözü ile bakarken insan: Göz böyle olabiliyormuş..! Düşüncelerden aslında anladığımız ne bizim? Kul olarak bu aleme geldik fakat kullukta kalmayalım.”
Mektuplarda Yolculuk — M. Nusret Tura
Terzibaba - Necdet Ardıç
“Bu “keşf” anı, gaflet içinde olanlar için “zorlu” ve “çetin”dir; çünkü onlar, dünyada iken örtük olan hakikatlerle şimdi çıplak bir şekilde yüzleşirler. Kalp gözü açık olanlar (ehl-i keşf) için ise bu an, ilâhî bir “feth” (açılma) ve “mükâşefe” (perdesiz müşahede) anıdır.”
Müddessir Sûresi
Terzibaba - Necdet Ardıç
““Kezzebû bi âyâtinâ kizzâbâ”nın Dehşeti: Arapça’da “kezzebû” fiilinin “kizzâbâ” mastarıyla birlikte kullanılması (Nasr Suresi’nde olduğu gibi “fe sebbih bi hamdi rabbike” tekrarı gibi), yalanlamanın şiddetini ve sürekliliğini vurgular. İbnü’l‑Arabî perspektifinde bu, “kalp gözünün tamamen kapanması” , “ilahî tecellileri görmekten ebediyen mahrum kalma” anlamına gelir. Tıpkı bir serap gibi –hakikatten uzaklaştıkça...”
Nebe' Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç
““Men kane fi hezihil a’ma vehüve fil ahiratü a’ma.” Ne kadar ağır bir ihtar. Âmâ’dan kasıt gözün kör olması değil, kalp gözünün görmemesi. Bu âlemde hakkı müşahade edemeyen kimse, ahrette hakkı nerede müşahade edecek? Yasin-i Şerif’de cennet ehline ne diyor "Selamun kavlen, min rabbin rahym.”
Sohbet Arası Sohbetler (24)

Terzibaba - Necdet Ardıç
“ALEMLERİN HAKİKATİ Dinleyici: Şimdi geçen günkü sohbetimizde alemlerden bahsetmiştik işte bazı gönül dostlarımızın kalp gözü açık, olanların gördükleri o alemde toplu iğne başı kadar boş yer yok diyorlar. O zaman o alem içinde bir alemler.”
Sohbet Arası Sohbetler CD 17

Muhyiddin İbnü'l-Arabi
“Eğer cihanı görmek temennisinde isen, eşyanın tümünü o kalb içinde görmek mümkündür. Baş gözü, anasır olan madde kalıbı görür, sır olan şeyi ancak kalb gozü görür. Evvela kalb gözünü aç, sonra bütün eşyayı temaşa et!" Şuayb (a.s.) dahi, çok evlat sahibi idi; ve tüm manaların ve cüz'iyyenin sahibi olduğu halde makam-i kalbide olup, Şuayb (a.”
TB. Kelime-i Sâlihiyye & Şuaybiyye

Muhyiddin İbnü'l-Arabi
“Zira onların kalem, kağıt, hokka gibi ayni vücutları olmadığı için şu hayattır, bu ilimdir, bu kudrettir diye kendileri his ve işaretle gösterilemezler, yani madde gözüyle bunları göremeyiz, gösteremeyiz. İlim görülebilir mi? Zihnimizde mevcut ama, bu göz onu görecek kapasitede değildir. Ama kalp gözü dediğimiz, o göz onu görebiliyor. Görüyor derken idrak ediyor anlamındadır. En azından şuunatını görüyor, yani...”
TB. Kelime-i Âdemiyye

Terzibaba - Necdet Ardıç
“Onun için bu âleme tafsili Kur'an demişler, diğer şekliyle de fiilî Kur'an demişlerdir. İşte mushafı şerif olarak elimizde tuttuğumuz o mübarek Kur'ân-ı Kerîm'in içersine, kalp gözüyle güzelce bakılmış olsa, orada yoğun bir kaynaşma görünür. Ama gözümüzde beşer perdesi olduğundan, bunları sadece kalemle yazılmış bir yazı olarak görüyoruz.”
Tasavvuf Izâhları

Terzibaba - Necdet Ardıç
“Her bir âleme dahil olup, o âleme has bir göz ile orayı seyreder... Duygular âlemini his (zahir) gözüyle, makülatı (akılla anlaşılablir) akıl gözüyle, ma’nâları da kalb gözüyle seyreder... Diğerlerin! de ona göre kıyas et!.. Bu âlemin, his (zahir) gözüyle, ma’nâları seyredeceğini zannedenler şüphe içinde kaldılar.”
Terzi Baba Necdet Ardıç — Biyografi

Terzibaba - Necdet Ardıç
“) Kasas (28/43) “Andolsun, ilk nesilleri yok ettikten sonra Mûsâ’ya -düşünüp ibret alsınlar diye- insanların kalp gözünü açan deliller ve bir hidâyet rehberi, bir rahmet olarak Kitab’ı (Tevrat’ı) verdik.” ********** وَمَا كُنْتَ بِجَانِبِ الطُّورِ إِذْ نَادَيْنَا وَلَكِنْ رَحْمَةً مِنْ يَتِكَ لِتُنْظِيَ قَوْمًا مَا أَتَيْهُمْ مِنْ نَظِيكُ مِنْ قَبْلِكَ لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُونَ ﴿٢٧﴾ (Ve ma kunte bi canibit...”
Tesbih ve Zikir

Terzibaba - Necdet Ardıç
“Zâhirî gözü ve hiss-i basan göremeyen kimse, zâhirî necâset ve pislik içindedir; fakat basar-ı basireti ve kalb gözü kör olan kimse sır necâsetleri ve zâhirî gözler ile görülemeyen ma'nevî pislikler içindedir. 2084. Bu zâhir necâset sudan gider; o bâtın necâseti ziyâde olur.”
Tevbe Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç
“Tasavvufta yakîn, genellikle kalpte hâsıl olan ve şüphe ihtimali taşımayan bilgi olarak tarif edilmiştir. Bu nedenle sûfîler yakîni; şüphenin tamamen ortadan kalkması, kalp gözünün açılması, müşahede ve mutlak teslimiyet hâli şeklinde tanımlamışlardır. Nefis ancak yakîne ulaştığında yahut yakîne sahih bir şekilde yöneldiğinde sükûna erer.”
Vâkı'a Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç
“Ma’lûm olsun ki, suver-i zâhire ve mâddiyye olduğu gibi suver-i bâtıne ve ma’neviyi ye de vardır. Suver-i zâhire his gözüyle görüldüğü gibi suver-i bâtıne de kalb gözüyle görülebilir. Hayât-ı dünyânın zâhirinde müstağrak olan cismânîler, bu suver-i ma’neviyyenin vücûdunu inkâr ederler.”
Zuhruf Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç
“Her bir adamın sûreti mazhar-ı esmâ’ ve sıfât-ı ilâhiyye olduğundan, içi taâm ile dolu olan bir kâseye benzer. Ehl-i ma’nânın kalb gözü o sûretin ma’nâsından, ya’ni mazhar olduğu esmâ’ ve sıfât-ı ilâhiyyeden bir hassâsedir, ya’ni o ma’nâyı ziyâde idrâk edicidir.”
Zâriyât Sûresi
Terzibaba - Necdet Ardıç
“mutlaka zikrimizi Rabbimizin Kuranı Kerimde deki Beni zikredin ve çoğu ayetlerde emretteği Rabbimze ulaşmak maksadıylam yapmaktayız. mümkünse Kalp Gözümün açılması , sırları öğrenme hangi safhada oluşmaya başlar, her nefs zikri safhasında ilerledikçe görüntüler oluşur mu?”
İbretlik Bir Hikâye Daha — Kilise Çanları

Terzibaba - Necdet Ardıç
“Israrla satmak için "ama mühre bakmak iyi gelir" diyor. Ben de ona kızarak, "nefis vesveselerden arınmadıktan sonra, tasfiye ile kalp gözü açılmadıktan sonra istediğin kadar bak, hiçbir şey olmaz. İn… Tu… Öm…'i sen duydun mu?" diyorum. Artık gidiyor.”
İbretlik Bir Hikâye — Ustadan Uranos'a Tavsiyeler

Terzibaba - Necdet Ardıç
“(Ali İsfehani) ************ Ebu Hasan Benan rüyasında Rasûlüllahı görüp, kendisine bir şey söyleyeceğini anlayınca dikkat kesilip dinlemeye başlar. Efendimiz; Ya Benan! Bir kimse nefsani bir iştahla yemek yerse, Allah onun kalp gözünü görmez eyler, demiştir. ************ Tıpkı Âdem (a.s.)’ın cennette başına gelen, bir kısım kimselerin de başına gelecektir.”
İnci Tezgâhı (1)

Abdulkerim Cili
“Baştaki yağ tabakası olan suret gözünden ne gördüğünü bilmeden boş, boş bakmak değildir. Evet… o zaman bu görüşün adı: - Basiret… Basar, bu gözle bakıp görmek. Basiret, kalp gözüyle görmek demektir. Basar ile bir şeyin dışını, basiret ile de bâtınını, özünü görmektir. Bu hususta.”
İnsân-ı Kâmil (Cilt 5)