Abdâl hâli nasıl başlar, nasıl yerleşir?
Abdâl hâli, sâlikin nefsânî sıfatlarını ilâhî sıfatlara dönüştürmesiyle başlayan ve irâdî ölüm denilen bir süreçle yerleşen, özel bir velâyet mertebesidir. Bu hâl, kişinin benlik sarhoşluğu veren nefsânî sıfatlarının (şarap) övülmüş ruhanî sıfatlara (sirke) tebdîl olmasıyla tahakkuk eder¹. Abdâl, beşerî sıfatlarını Hakkânî vücuda dönüştüren evliyâya denir². Bu dönüşüm, sâlikin nefs mertebelerini aşarak Mutmainne ve sonrasındaki mertebelere ulaşmasıyla mümkün olur; zira bir alt mertebenin zulmeti aşılmadan üstteki hâl yaşanmaz. Abdâl hâli, Hakk dergâhının serhengleri olan "ahyâr" denilen üç yüz kişiden seçilen yedi kişiye mahsus bir makamdır³.
Detaylı cevap
Abdâl hâli, tasavvufta sâlikin nefsânî sıfatlarından arınarak ilâhî sıfatlarla bezenmesiyle ortaya çıkan bir makamdır. Bu hâl, "irâdî ölüm" olarak adlandırılan bir süreçle başlar ve yerleşir. İrâdî ölüm, zorunlu ve tabiî ölümden farklı olarak, insanın nefsânî sıfatlarının Hakk'a ait sıfatlara tebdîl olmasıdır⁴·⁵. Bu dönüşüm, sâlikin benlik sarhoşluğu veren nefsânî sıfatlarını (şarap) övülmüş ruhanî sıfatlara (sirke) çevirmesiyle gerçekleşir¹.
Abdâl hâline ulaşmak için sâlikin nefs mertebelerini aşması gerekir. Özellikle Mutmainne ve sonrasındaki mertebelerde (Râdıye, Mardiyye, Sâfiye/Kâmile) bu hâlin tahakkuku mümkündür. Bir alt mertebenin zulmeti aşılmadan üstteki hâl yaşanmaz; ancak bilinir. Abdâlın nefesi, ilâhî bir bahardan olup, gönülde ve canda yeşillik bitirir². Bu, canın üzerinde ilâhî abdâlın tesirlerinin bulunması anlamına gelir⁶.
Abdâl hâli, velâyet ehlinin özel bir sınıfına aittir. "Ahyâr" denilen üç yüz kişiden yedi tanesine "abdâl" denir ve bunlar işleri çözmek ve bağlamakla görevli, Hakk dergâhının öncüleri (serhengleri) olarak kabul edilirler³. Bu yedi abdâl (abdâl-ı seb'a), ilâhî emirle suret âleminde tasarruf vazifesiyle yükümlüdürler ve görevleri gereğince hareket ederler⁷. Abdâl hâli, sâlikin kendi ameline, ilmine veya hâline karşı içten içe hayranlık duyup kendini büyük görme hastalığı olan ucübdan tamamen arınmış olmasını gerektirir (Ucüb).
Kaynaklar
Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — her biri kitabın tam sayfasına götürür.
- 1Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 6 · s.1374“Abdâl kimdir? O kimsedir ki, o değişmiş ola, onun şarabı O'luk'un değişmesinden sirke ola. &10024; 3987. Abdâl kimdir? O kimsedir ki, o değişmiş ola, onun şarab”Oku
- 2Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 2 · s.548““Abdalın nefesi o bahardan olur; gönülde ve canda ondan yeşillik biter. &10024; Abdâlın nefesi o bahardandır; gönülde ve canda ondan yeşillik biter. "Abdâl" beş”Oku
- 3Kelime-i Lûtiyye · s.143“Bununla birlikte bu abdâl ona dediğini dedi; bu da o kabildendir. Bilinmeli ki, velâyet ehlinin sınıfları vardır. Bunlardan bir sınıfı işleri çözmek ve bağlamak”Oku
- 4Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 6 · s.1372“Eğer sen "abdâl"dan isen ve senin koyunun aslan oldu ise, emin olarak gel ki, senin ölümün baş aşağı oldu. &10024; 3986. Eğer sen "abdâl"dan isen ve senin koyun”Oku
- 5Haşr Sûresi · s.60“Ve eğer sen "abdal"dan isen ve senin koyunun, arslan oldu ise, emîn olarak gel ki, senin ölümün baş aşağı oldu. Yukarılarda dahi îzâh olunduğu üzerine, alelumûm”Oku
- 6Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 2 · s.1192“Ten üzerinde canın bir pertevi olduğu gibi, abdâlın pertevi de benim canım üzerine vurmuştur... kaynak beyt sonu kesik Cesedin duyuları üzerinde canın pertevi v”Oku
- 7Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5 · s.1688“Bilinmeli ki, yedi abdal ilâhî emirle suret âleminde yönetme göreviyle yükümlü olduklarından, onlar görevleri gereğince hareket ederler. Fakat kâmil ârifler, bu”Oku
İlgili sorular
Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.