Ahadiyyet eserinde Ahadiyyet kavramı nasıl ele alınır?

Ahadiyyet, tasavvufî vücud bahsinde Hazerât-ı Hamse sıralamasında lâ-taayyün mertebesinden sonra, vâhidiyyetten önce gelen ikinci mertebedir. Bu mertebe, Hakk'ın hiçbir sıfat ve isim ile nitelenmesinin mümkün olmadığı, mutlak varlık tabirinin işaret ettiği zât-ı ahadiyyet ve lâ-taayyün mertebesidir³. Ahadiyyet, sırf zâttan ibarettir; burada sıfatlar için bir zuhur yoktur ve varlık fertlerinin her birinde bütün mevcûdat gizlidir¹·⁴. Hakk'ın 'tek olma' makâmı olan ahadiyyet, hiçbir nispet kabul etmez; 'tek' demek bile bir taayyün iken, ahadiyyet bu taayyünün en ince halidir. Ahadiyyet ile vâhidiyyet arasındaki temel fark, ahadiyyette esmâ ve sıfâtın henüz kapalı olması, hepsinin 'tek bir Hak'ta' bulunmasıdır; vâhidiyyette ise esmâ tafsîl bulur. Ahadiyyet, çoğalma öncesi bir mertebe iken, vâhidiyyet çoğalmanın temelidir. Bazı tasavvufî yaklaşımlarda ahadiyyet, hem isimlerin topluluğuna hem de isimsiz ve sıfatsız olduğu mertebeye atfedilir; bunlardan biri zâtî yönüyle ahadiyyet, diğeri ise faaliyet sahasında olan esmâ-i ilâhiye ve sıfât-ı ilâhiyeleri ile Ahad olmasıdır⁵. Zâtın eserlerine muhtaç olmaması yönünden olan ahadiyyete "ahadiyyet-i ayn" veya "ahadiyyet-i zâtiyye" denir⁶. Ayrıca fiillerin birliği olarak "rubûbiyyet ahadiyyeti" de zikredilir ki bu, tesirlerin ve etkilenenlerin birliğidir ve yüce Zât'ın bütün fiillerin kaynağı olduğu mertebedir⁷. Kur'an-ı Kerim'in Ahadiyyet-ül Ahmediyye'nin hakîkati yani ahadiyyet kaynaklı olduğu ve ulûhiyyet mertebesini anlatan âyetlerin bu Hakîkat-i Ahadiyyet-ül Ahmediyeden geldiği de belirtilir⁸·⁹.