Âlem-i Mânâ kavramı hangi durumlarda bozulur veya gizlenir?

Âlem-i mânâ, tasavvufta vücud mertebelerinden biri olup, soyut mânâların ve hakikatlerin bulunduğu mahaldir. Bu âlemdeki zuhurlar, yani mânâların ortaya çıkışları, çeşitli durumlar karşısında gizlenebilir veya bozulabilir. Birincisi, hakikatlerin beşerî mertebeye tenezzülü durumudur. Örneğin, Efendimiz'in (s.a.v.) âlem-i taayyünde (görünen âlemde) hakikat ahkâmının üzerlerine galebesi zamanında, beşeriyet mertebesine tenezzül ederek halkı davetle meşgul olması, hakikat-ı Muhammediyye'nin gizlenmesine ve âlem-i sûrete ait cihet-i nübüvvetin zahir olmasına yol açar¹. Bu durum, mânâ âleminin kesif sûretlerle perdelenmesi olarak da anlaşılabilir. İkincisi, âlem-i mânâdan gelen zihinsel ve hayalî sûretlerin, kalp çeşmesine gelip ortaya çıktıktan sonra tekrar gizlenmesidir. Bu sûretler, sabit hakikatler mağarasından zuhura susamış bir halde kalp âlemine gelirler, testilerini doldurup giderler ve daima kalp âlemine gelip ortaya çıkarlar ve yine gizlenirler². Bu döngüsel hareket, mânâların sürekli bir zuhur ve gizlenme hali içinde olduğunu gösterir. Üçüncüsü, insân-ı kâmil olmayanların âlem-i şehâdette gördükleri sûretleri müstakil zannetmeleri durumunda, o sûret bozulduğunda şaşkınlığa düşmeleridir³. Bu, mânâ âleminin hakikatini idrak edememekten kaynaklanan bir bozulma halidir. Zira âlem-i mânâ, âlem-i ervâh ve âlem-i misâl mertebelerini kapsar ve soyut akıllar, ruhânî varlıklar ve sûretler berzahını içerir. Bu âleme keşf ve müşâhede ile açılınır. Dolayısıyla, bu keşf ve müşâhede hallerinin kesintiye uğraması veya yanlış yorumlanması da mânâ âleminin idrakini bozar.