A'maiyyet'in Hûdiyye Fassı'ndaki dayanağı nedir?

A'maiyyet, tasavvufta Hak'ın lâ-taayyün mertebesinin adıdır ve hiçbir nispet, sıfat, isim veya vasıf kabul etmez. Bu mertebe, "gayb-ı gayb" veya "sırf zât" olarak da bilinir ve ahadiyyetten önce gelir. Hadîs-i şerîfteki "kâne'llâhu fî amâ" (Allah amâda idi) ifadesi, a'maiyyetin temel dayanağıdır. A'maiyyet, Hak'ın bilinme ve idrâk edilme imkânının ötesinde, en üst mertebedir.

Hûdiyye Fassı'nda ise Şeyh-i Ekber, "ahadiyyet-i rubûbiyyet"i (Rablık birliğini) açıklamaktadır². Bu açıklama, Yûsuf Fassı'nın sonunda zikredilen "ahadiyyet-i zâtiyye" (Zât birliği) ve "ahadiyyet-i esmâiyye-i ilâhiyye" (ilâhî isimler birliği) sonrasında gelmektedir². Ahadiyyet, a'maiyyetin ardından gelen ve Yüce Zât'ın ilk tecellisi olan mertebedir; burada varlık hâlâ Sırf Zât'tan ibarettir ve henüz isimler ile sıfatlar ortaya çıkmamıştır¹. Bu durum, a'maiyyetin ahadiyyete, ahadiyyetin de rubûbiyyet mertebesine giden yolun başlangıcı olduğunu gösterir. A'maiyyet'in Ahadiyyet'e inişinde iki özelliğin ortaya çıktığı belirtilmiştir³. Dolayısıyla, Hûdiyye Fassı'nda doğrudan a'maiyyetten bahsedilmese de, fassın ele aldığı ahadiyyet mertebesi, a'maiyyetin bir sonraki aşaması olduğu için, a'maiyyet bu fassın temelinde yer alan bir hakikat olarak kabul edilebilir.