İçeriğe atla

Aşk-ı Hakîkî nedir?

Kavram TanımıOrta düzey1 görüntülenme5 kaynak
Kısa cevap

Aşk-ı hakîkî, bütün şekil ve sûretlerden münezzeh olan Hâlik'e (Cenâb-ı Hakk'a) duyulan, taalluk ettiği zât lâ-yezâl (ebedî ve bâkî) olduğu için sâbit ve kalıcı bulunan mânevî aşktır¹·². Fanî mahlûkâta yönelen aşk-ı mecâzînin aksine aşk-ı hakîkî, vehb-i ilâhî olarak kuru kelâm münâzaralarını ve dedikoduyu (kıyl ü kāl) ortadan kaldırıp âşığa hakîkat-i vücûdu idrâk şarabını içirir³·⁴.

Detaylı cevap

Ayrıntı ›

Tasavvufta aşk genel olarak aşk-ı hakîkî ve aşk-ı mecâzî diye iki kısma ayrılır. Her ikisi de âşığa ümit ve vecd zevki verse de aralarında temel bir fark vardır: Mahlûka yönelen aşk-ı mecâzînin tutunduğu sûret fânî olduğu için bu aşk pâyidâr kalmaz; buna mukabil Hâlik'e duyulan aşk-ı hakîkînin maşûku bâkî olduğundan sonu gelmez ve aldanış barındırmaz¹.

Güzel bir sûrette fânî olup şehvet-i nefsânîye bulaşmadan sâdece cemâl-i Hakk'ın perdesini temâşâ eden Mecnûn'un Leylâ'ya aşkı gibi temiz bir aşk-ı mecâzî, sâhibini nihâyet aşk-ı hakîkîye çeken bir köprüdür; içine şehvet karıştığında ise bu artık mecâzî aşk değil hayvânî bir çekim olur⁵. Ancak cemâl-i Hakk'ın nikâbı (perdesi) olan fânî sûreti hakîkî yârdan ayıramayan kimse perdeye takılıp kalacağından, asıl gaye sûretten münezzeh olan Hakk'ın aşkına ermektir².

Bu hakîkî aşk, aklî kıyaslardan ve îtikādî bahislerdeki tartışmalardan farklı bir ilâhî bağış (vehb-i ilâhî)tir: Gönle düştüğünde sözü ve kıyl ü kāli susturup hayrete çevirir; aşkında sâdık olana vücûd-ı hakîkînin aşkı gizli sâkî olup varlığın hakîkatini idrâk şarabını sunar³·⁴.

Kaynaklar

Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — ilgili esere ve bölüme yönlendirir.

  1. 1Mesnevî Cilt 10 · Beyit 2785 (s. 222)Oku
  2. 2Mesnevî Cilt 13 · Beyit 4064 (s. 52)Oku
  3. 3Mesnevî Cilt 10 · Beyit 2766 (s. 215)Oku
  4. 4Mesnevî Cilt 6 · Beyit 4472 (s. 553)Oku
  5. 5Mesnevî Cilt 3 · Beyit 4613Oku

Dayandığı eserler

Bu cevap yardımcı oldu mu?

İlgili sorular

Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.