Aşk niçin İbrâhîmiyye Fassı'nda anlaşılır kılınır?

Aşk, tasavvuf yolculuğunun en yüksek itici gücü olarak kabul edilir ve sülûk eden kişiyi Hakk'a ulaştıran bir kuvvettir². Hz. İbrâhim'in hayatında tecellî eden hullet makâmı, yani Allah ile kul arasındaki en samimî dostluk hâli, aşkın derinliğini ve hakîkî yönünü anlamak için önemli bir zemin sunar. İbrâhîmiyye Fassı'nda vurgulanan bu makâm, Hz. İbrâhim'in yıldızlara, aya ve güneşe yönelip sonra onların batışını gördüğünde "batanları sevmem" demesiyle başlar. Bu ifade, mecâzî olan, yani geçici ve fânî olan sevgilerden yüz çevirerek, hakîkî ve bâkî olan Allah'a yönelişin bir sembolüdür. Mevlânâ'nın "mecâz hakîkatın köprüsüdür" tâbiri de bu geçişi açıklar; beşerî aşk, Hak'a duyulan hakîkî aşkın bir başlangıcı ve eğitim aracı olabilir. Nitekim aşkın taalluk ettiği şeyin duyularla algılanan bir suret değil, Hakk'ın özel bir tecellîsi olduğu belirtilir¹. Mecnun'un Leyla'ya olan aşkı örneğinde olduğu gibi, dışarıdan görünen suret değil, o surette tecellî eden ilâhî güzellik aşkın gerçek hedefidir³. Bu bağlamda, İbrâhîmiyye Fassı, Hz. İbrâhim'in geçici olanlardan yüz çevirip mutlak hakîkate yönelmesiyle, aşkın mecâzîden hakîkîye evrilen ve sâlikin kalbindeki mâsivâyı yakıp temizleyen⁴ mahvedici bir sevgi olduğunu idrâk etme imkânı sunar.