İçeriğe atla

Aşk ve İrfân Yolunda eserinde Mârifet kavramı nasıl ele alınır?

Kitap-KonuOrta düzey0 görüntülenme6 kaynak
Kısa cevap

Mârifet, tasavvufta sâlikin Hakk'ı bilfiil tanıma mertebesi olup, sülûkun kemâl noktasıdır ve "vuslat mârifettir" sözüyle ifade edilir¹·². Bu tanıma, ilmin müşâhede ile yaşanmış hâlidir ve Hakk'ın esmâ, sıfât ve zâtıyla idrâk edilmesini kapsar. Mârifet, ilâhî aşktan sonra hâsıl olabileceği gibi, nefsânî ayıplardan temizlenerek de elde edilebilir; bazı kâmiller aşkı mârifete ulaştıran bir yol olarak görürken, bazıları mârifeti aşkın bir üst mertebesi olarak kabul eder³. Aşkın duygusallığı bir perde hâline geldiğinde, mârifet mertebesine ulaşmak için aşkı dahi aşmak gerekir¹.

Detaylı cevap

Mârifet, tasavvufî sülûkun şerîat, tarîkat, hakîkat mertebelerinden sonra gelen dördüncü ve en üst mertebesidir. Bu mertebe, Hakk'ı sadece bilmek değil, aynı zamanda O'nu müşâhede yoluyla yaşayarak tanımaktır. "Vuslat mârifettir" ifadesi, sâlikin Hakk'a ulaşmasının mârifetle mümkün olduğunu vurgular¹·². Mârifet, Hakk'ın esmâ, sıfât ve zâtıyla tanınmasını içerir ve bu tanıma, hakk'el-yakîn mertebesiyle eşdeğerdir.

Mârifete ulaşmanın iki temel yolu vardır: Birincisi, nefsi kötü sıfatlardan temizleyerek ilâhî mârifete istidatlı hâle gelmek ve bu mârifetten sonra ilâhî aşkı hâsıl etmektir. Bu yol, sâliki "ebrâr" yolundan "şüttâr" yoluna yükseltir³. İkincisi ise, önce aşkı hâsıl etmek ve aşkın gücüyle bütün nefsânî eksiklikleri ortadan kaldırmaktır. Bazı kâmiller bu aşk yolunu tercih ederek müritlerini aşk menziline eriştirirler³. Ancak, aşkın duygusallığı zamanla bir perde hâline gelebilir ve bu durumda mârifet mertebesine ulaşmak için aşkı da aşmak gerekir¹.

İlâhî mârifet, akıl ve irâde dizginiyle kontrol edilemeyen aşk atıyla elde edilir; zira halkın riâyet ettiği akıl yolu, ilâhî aşkın üstün gelmesinde yetersiz kalır⁴. Mârifet ve aşk şarabını içmek için nefsânî hazları terk etmek ve fânî canı feda etmeye niyetlenmek gerekir; çünkü mücâhede ve riyâzât olmadan nefis ve şeytan düşmanlarına karşı zafer kazanmak mümkün değildir⁵. Mârifet, aynı zamanda "İlim, Aşk ve Mârifet" yolunda ilim-müşâhede yaşantı ve tecellî ile sâlikin zâhir ve bâtınını aydınlatan bir nurdur⁶.

Kaynaklar

Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — her biri kitabın tam sayfasına götürür.

  1. 1Esintiler (4) · s.348“Ancak bir gün gelir aşkın duygusallığı dahi perde olur o yüzden aşkı da aşmak lâzımdır. Çünkü gerçek ehlullah, “ vuslat marifettir ” demişlerdir. Aşk, “cünun ve”Oku
  2. 2Esmâü'l-Hüsnâ (Cilt 2) · s.141“Esmâ-i olarak, zikir, ilâhi, Şeyh Mürşid vs., Hakîkat olarak, Hakk muhabbeti, Aşk vs... Marifet mertebesinden bu işin aslı olarak gözüküyor... “ VUSLAT marifett”Oku
  3. 3Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 1 · s.112“Biri, önce nefsi kötü sıfatlardan ve rezillerden temizleyip ilâhî mârifete istidatlı hâle gelmek; bu mârifetten sonra ilâhî aşk hâsıl edip "ebrâr" yolundan "şüt”Oku
  4. 4Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3 · s.6097“Aşk atını akıl ve irade dizgini ile geriye çekmek mümkün değildir. Ve ilahi aşkın üstün gelmesinde avamın riayet ettikleri akıl yolunda yürümek mümkün değildir.”Oku
  5. 5Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5 · s.214“Bu marifet ve aşk şarabını içmek için hayvani ruhun hazlarını terk et ve fani olan bu canı feda etmeye niyetlen! Çünkü mücadele etmeden, riyâzât (nefsî perhizle”Oku
  6. 6Târık Sûresi · s.114“İz-Efendi Babamız fakire yolumuzun diğer yollardaki “Marifet” ilmini alır ve bünyesine katar demişti… Kendisi yoldaki “Necm” olduğundan aynı zamanda “Necm-i Sak”Oku
Bu cevap yardımcı oldu mu?

İlgili sorular

Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.