Aşk ve Muhabbet Yolu Bu kitaptan sâlik için günlük hayatındaki İrfani dersler nelerdir?

Sâlik için günlük irfânî dersler, tasavvufî sülûkun amelî ve mârifetî boyutlarını birleştirir. Bu dersler, sâlikin makâm ve hâllerini idrâk etmesini ve bu idrâki günlük yaşamına tatbik etmesini sağlar.

1. Gönül Aynasını Temizlemek ve Cemâli Müşâhede Etmek: Sâlikin en temel dersi, gönlünü beşeriyet, benlik, ihtiras ve iptilâ çamurlarından arındırmaktır. "Gönül aynasından sinek pisliklerini silmeli." (Kaynak 1). Bu temizlik, sâlikin Hakk'ın cemâlini kendi saf cemâli olarak görmesini sağlar. "Oraya bakanlar, aşkın saf olan cemâlini görürler. Halbuki gördükleri, yine kendi saf cemâlleridir." (Kaynak 3). Bu, sâlikin her şeyde Hakk'ın tecellîsini görme mârifetini geliştirmesidir.

2. Akıl ve Nefsin Sınırlayıcılığını Aşmak: Sâlik, aklın ve nefsin kayıtlarından kurtulmayı öğrenmelidir. "Aklın sakalını nefsin eline verirsen sonra çok pişmân olursun ve o sakalı yolarsın." (Kaynak 1). Gerçek makâm, aklın âciz kaldığı "makâm-ı aşk"tır. "Aklın en yüksek mertebesinin hizasına nefsi sâfiye yazarım, ondan üstün dereceye de makâm-ı aşk diye isim takarım. Çünkü orada akıl; âciz" (Kaynak 2). Bu, sâlikin niyetini ve fiilini aşk eksenine oturtmasıdır.

3. Kâinatı Hikmet Kitabı Olarak Okumak: Sâlik, kâinattaki her varlığı Hakk'ın bir tecellîsi ve hikmet kitabı olarak görmelidir. "Kâinatı yaratan içten ve dıştan kaplayan aşk vücûda getirdiği eserden uzak ve ayrı olabilir mi?" (Kaynak 3). Yılan, fare, karınca gibi beğenilmeyen varlıkların bile hikmet kitabından silinmemesi gerektiğini idrâk etmek, sâlikin her şeyde bir mânâ bulma hâlini güçlendirir.

4. Nefsi Bilmek ve Rabb'i Tanımak: Sâlik, "men arefe nefsehû fa-kad arefe rabbeh" hadîsinin sırrınca kendi nefsini keşfetmeye gayret etmelidir. "Hele insan RABB'ine ârif olmak isterse, nefsini ve hüviyeti zâtiyesini keşfetmeğe gayret sarfetmelidir ki, kendisinde hâsıl olacak idrâki meâli ve irfâniyet sâyesinde bu sır çözülebilsin." (Kaynak 5). Bu, sâlikin mârifet makâmına ulaşma yoludur.

5. Zâtî Tecellînin Neşesiyle Yaşamak: Sâlik, beşeriyet kayıtlarından kurtularak zâtî tecellînin neşesiyle hemhâl olmayı öğrenir. "Haydi artık aşk güneşi doğsun da bütün kayıt ve endişeler son bulsun, haşır ve neşirler vahdete inkılâp etsin ve zâtî tecellînin neş'esi ile handan olalım." (Kaynak 5). Bu, sâlikin hâl ve makâm olarak huzurda bulunmasıdır.

6. Mi'rac Şuurunu Günlük Hayata Taşımak: Sâlik, mi'racı sadece bir geçmiş olay olarak değil, her an yaşanabilecek bir gönül yükselişi olarak görmelidir. "Mi’rac Cemâle çıkmak ve sonra gönle ulaşmaktır." (Kaynak 1). Yeryüzündeki her şeyin insan olmak için mi'rac beklediği bilinciyle yaşamak, sâlikin her fiilinde ilâhî bir niyet taşımasını sağlar. "Buğday ölür, un olur. Un ölür, ekmek vesaire olarak nam alır. Soframızda olan ekmek, et, salata, sebze, pilav, meyve, su vesaire bizim yememizi, biz de fâni olmalarını, mi'raç yaparak insan olmalarını isterler, beklerler." (Kaynak 2).

Bu dersler, sâlikin günlük yaşamını sadece maddî bir varoluş olmaktan çıkarıp, ilâhî aşk ve mârifetle dolu bir yolculuğa dönüştürmesini sağlar.