Bakara 115 ayeti tasavvufta nasıl okunur?
Bakara Sûresi 115. ayet olan "Feeynemâ tüvellû fesemme vechullâh" (Nereye dönerseniz dönün, Allah'ın vechi oradadır) tasavvufta, Hakk'ın her cihetteki tecellisini ve her yerde hazır ve nazır oluşunu ifade eden temel bir hakikat olarak okunur. Bu ayet, sâlikin irfânî yolculuğunda ulaştığı yüksek bir idrâk mertebesini gösterir; öyle ki, sâlik artık her yönde Hakk'ın bir olan varlığının tecellisini müşâhede eder. Bu müşâhede, özellikle namaz gibi ibadetlerde kıble yönelimi gibi zahirî hükümlerin ötesinde, Hakk'ın vechinin mertebelerinden bir mertebe olarak kabul edilir ve kâmil âriflerin düşünce biçimini yansıtır.
Detaylı cevap
Bakara Sûresi 115. ayet, tasavvufî idrâkin zirvelerinden birini temsil eder. Bu ayet, Hakk'ın vücûd-ı vâhid oluşunun ve her cihetteki tecellîsinin bir beyanıdır¹. Sâlik, sülûkunda ilerledikçe, bu ayetin mânâsı kendisine âşikâr olur². Başlangıçta belirli bir yöne yönelme gibi zahirî hükümler geçerli iken, daha yüksek mertebelere çıkan sâlik için "Nereye baksan Allah'ın vechini görürsün" (Bakara, 2/115) ayeti hükmünü icra eder ve önceki ayetlerin hükmü o kişi için artık geçmez³. Bu durum, bir irfaniyyet anlayışı olup, özel bir idrâk seviyesine işaret eder³. Kâmil ârifler, namaz kılarken dahi bu ayetin beyan buyurduğu "vecih"ler gereğince düşünürler; Kâbe-i Muazzama yönü, ilahi vecihlerden sadece biridir⁴. Dolayısıyla, bu ayet, Hakk'ın sıbgatullah (Allah'ın boyası) ile ahlâklanmanın ve Hakk'ın nuruyla renklenmenin bir neticesi olarak, Hak ve Halk arasındaki ayrımın ortadan kalktığı, her şeyde Hakk'ın yüzünün görüldüğü bir makâmı ifade eder. Bu, sâlikin ahadiyyet idrâkine yaklaştığı, Hakk'ın tekliğini ve her yerde hazır oluşunu zevk ettiği bir mertebedir.
Kaynaklar
Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — her biri kitabın tam sayfasına götürür.
- 1Kelime-i Nûhiyye · s.413“فَأَيْنَمَا تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْهُ اللَّهِ (Bakara, 115) (Nereye dönerseniz dönün, Allah'ın vechi oradadır.) ُ 2/115) Ne tarafa teveccüh ederseniz edin, Allâh”Oku
- 2Fâtiha Sûresi · s.39“Ârife şu Âyeti Kerîme’nin mânâsı da âşikâr olur: Kûr’ânı Kerîm Bakara Sûresi 2. Sûre 115. Âyette; feeynemâ tüvellû fesemme vechullahi”Oku
- 3Bakara Sûresi · s.216“224 mertebede onun için o geçerlidir, o daha yukarılara çıktığında o Âyet görevini yapmış olur, mesela daha sonra “feeynema tüvellu fesemme VECHULLAH” (Bakara, ”Oku
- 4Kelime-i Hûdiyye · s.526“(Bakara, 2/115) ayet-i kerimesinde beyan buyurulan "vecih"ler gereğince, Hakk'ın vechinin mertebelerinden bir mertebedir. İşte namaz kılarken kâmil ârif bu şeki”Oku
İlgili sorular
Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.