Bakara 115 ayeti Terzibaba çizgisinde nasıl şerh edilir?
Bakara Suresi 115. ayeti, Terzibaba çizgisinde, Hakk'ın her yerde ve her yönde zuhur ettiğini, kulun nereye yönelirse yönelsin Allah'ın vechini (Zat'ını) orada müşâhede edebileceğini ifade eden bir hakikat olarak şerh edilir. Bu ayet, "Doğu da, batı da Allah'ındır. Artık hangi tarafa dönerseniz dönün, Allah'ın Vechi (Zat'ı) işte oradadır. Muhakkak ki Allah Vâsi'dir (rahmeti ve lutfu geniştir, herşeyi ilmi ile kuşatandır)"¹·² mealindedir. Terzibaba'nın irfan mektebinde bu ayet, sâlikin Hakk'ın varlığını her mevcudatta ve her yönde idrâk etmesi gerektiğini, zira tek bir yüzün var olduğunu ve yönlerin bu varlığa nispetle izafî olduğunu vurgular³. Bu müşâhede, "ümmet-i Muhammed"e has bir rü'yet olarak belirtilir⁴.
Detaylı cevap
Terzibaba Necdet Ardıç, Uşşâkî tarikatının önemli mürşidlerinden olup, İbn Arabî'nin Fusûsu'l-Hikem ve Mevlânâ'nın Mesnevî gibi eserlerini şerh ederek tasavvufî irfanı günümüz insanına ulaştırmıştır⁵·⁶. Bakara Suresi 115. ayeti, onun irfan çizgisinde, Hakk'ın her şeyi kuşatan varlığının ve tecellîlerinin bir ifadesi olarak ele alınır. Ayette geçen "Allah'ın Vechi" ifadesi, Hakk'ın Zat'ına işaret eder ve bu Zat'ın her yönde mevcut olduğu bildirilir¹·². Bu durum, "Nereye baksanız Hakk'ın vechi oradadır"⁴ şeklinde özetlenir.
Sâlik için bu ayetin anlamı, Allah'ın varlığını belirli bir mekân veya yöne hapsetmemek, aksine her yerde ve her şeyde O'nun tecellîlerini görmektir. "Hangi yöne dönerseniz Allah'ın vechini görürsünüz!"³ ifadesi, bu küllî müşâhedeyi vurgular. Zira hakikatte tek bir yüz vardır ve yönler, bu tek varlığa nispetle izafîdir³. Bu idrâk, kulun ilâhî ahlâkla ahlâklanması ve Hakk'ın nûruyla renklenmesi olan sıbgatullah (Bakara Suresi; Sıbgatullah) ile de ilişkilendirilebilir. Terzibaba'nın eserlerinde, bu tür ayetler, insânın algılama araçlarına göre Hakk'ın hem tespit edilebilen hem de edilemeyen her şey olduğunu anlatır⁷. Bu rü'yetin, yani Hakk'ı her yönde müşâhede etme hâlinin, "ümmet-i Muhammed"e has bir özellik olduğu da belirtilir⁴.
Kaynaklar
Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — her biri kitabın tam sayfasına götürür.
- 1DVT-C001 (Ses Kaydı) · s.167“Bakara sûresi 115. âyetinde “Ve doğu da Allah’ındır batı da. Artık hangi tarafa dönerseniz dönün, Allah’ın Vechi (Zat’ı) işte oradadır. Muhakkak ki Allah Vâsi’d”Oku
- 2Aşk ve İrfân Yolunda · s.167“Bakara sûresi 115. âyetinde “Ve doğu da Allah’ındır batı da. Artık hangi tarafa dönerseniz dönün, Allah’ın Vechi (Zat’ı) işte oradadır. Muhakkak ki Allah Vâsi’d”Oku
- 3Lübbü'l-Lübb (Özün Özü) · s.25“Arife şu Ayeti Kerimenin manası da aşikar olur: Kur’anı Keriym Bakara Suresi 2. sure 115. ayette; feeynema tüvellu fesemme vechullahi “Hangi yöne dönerseniz All”Oku
- 4Er-Rahmân · s.85“Çünkü, Burasını Kur’anı Keriym Bakara Suresi 2. sure 115. ayet anlatır ki; feeynema tüvellu fesemme vechulla”Oku
- 5Secde Sûresi · s.154“Bugün İz-Terzibaba Uşşâki geleneğinden yetişen bir Pir olmasına karşın sadece Uşşâki yolunu yaşatmıyor. İbni Arabi nin Fusüs-ül Hikem eserini, Mevlana’nın Mesne”Oku
- 6Necdet Ardıç (Terzibaba)
- 7Bir Ressam Hikâyesi · s.131“Bakara Sûresi 115. Âyette "Başını ne yana çevirirsen çevir Allah'ın vechini görürsün" Hadid Sûresi 3. ... Âyette “O evveldir, ahirdir zâhirdir ve batındır” Âyet”Oku
İlgili sorular
Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.