Bakara 30 ayeti hangi Fass ile bağlanır ve neden?
Bakara Sûresi'nin 30. ayeti olan "innî câilun fi'l-ardı halîfeh" (yeryüzünde bir halîfe halk edeceğim) ifadesi, Fusûsu'l-Hikem'deki Âdemiyye Fassı ile doğrudan ilişkilidir. Bu ayet, Esmâ-i İlâhiyye'nin câmî bir mahalde izhârının Hz. Âdem'de tecellî ettiğini bildirir ve insanın Hak'tan aldığı emaneti taşıma vasfını, yani halîfeliği vurgular. Halîfe, kendi başına müstakil bir varlık olmayıp, Hâlık'ın zuhûruna ayna olan bir mahaldir; bu ayna, mücellâ olduğu ölçüde aksedeni gösterir. Âdemiyye Fassı, halîfeliğin Esmâ'nın talep ettiği zuhûr mahallinin doldurulması olduğunu serdeder ve bu sûretin câmîliğinin insanı, ondaki câmîliğin tahkîkinin ise insân-ı kâmili ortaya çıkardığını belirtir.
Detaylı cevap
Bakara Sûresi, Kur'ân-ı Kerîm'in en uzun sûrelerinden biridir ve pek çok hüküm ile kıssayı içerir (Bakara Suresi [W]). Bu sûrede geçen 30. ayet, "yeryüzünde bir halîfe halk edeceğim" buyruğuyla, Hz. Âdem'in halk gayesini ve insanın yeryüzündeki konumunu açıklar. Tasavvufî açıdan bu ayet, insanın halîfe olma vasfını, yani Hak'tan aldığı emaneti taşıma ehliyetini ifade eder. Halîfe kelimesi, lugatte 'ardından gelen, vekîl' anlamına gelir ve Kur'ân-ı Kerîm'de hem ardiyet hem de mânevî nâiblik anlamında kullanılır.
Bakara 30'daki halîfeliğin özü, Hz. Âdem'in tüm Esmâ'yı kabule müsait câmî bir mahalle sahip olmasıdır. Bu durum, Esmâ'nın ancak sûret-i kâmilde toplandıkça hilâfet vasfının tahakkuk edeceğini gösterir. İbn Arabî, Âdemiyye Fassı'nda bu hakikati işleyerek, halîfeliğin Esmâ'nın zuhûrunu talep eden bir mahal olduğunu ve bu mahallin insan tarafından doldurulduğunu belirtir. İnsanın bu câmîliği tahkik etmesi, onu insân-ı kâmil mertebesine ulaştırır. Terzibaba çizgisinde halîfelik, sâlikin nefsinin hilâfetini Hakk'a teslim etmesi ve Hakk'tan başka kimse olmadığını ayân etmesiyle üç merhalede yaşanır: nefsin hilâfet iddiâsından soyutlanması (tezkiye), Hakk'ın hilâfet emanetini izhâra mahal olması (tecellî) ve nihayetinde 'halîfe' ile 'müstahlif' arasında perdesizliğin yaşanması. Bu bağlamda, Bakara 30. ayet, Âdemiyye Fassı'nın temelini oluşturan ve insanın ilâhî emaneti taşıyan bir halîfe olarak halkını açıklayan kilit bir metindir.
Kaynaklar
Bu cevap kütüphanedeki 9 eserden derlendi — her biri kitabın tam sayfasına götürür.
- 1TB. Kelime-i Sâlihiyye & Şuaybiyye · s.103“Nitekim Hak Teâlâ buyurur: فَاَيْنَمَا تُوَلُّوا فَثَم وَجْهُ اللَّهِ (Bakara, 2/115) Ve namaz hakkındaki tafsilât Fass-ı Muhammedi'de gelecektir. -------------”Oku
- 2Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10 · s.606“(Allah, gökyüzlerini görülebilen destekler olmadan kaldırdı; sonra Arş üzerine oturdu; güneş ve ayı boyunca belirlenmiş bir süre için seyahat ettirdi; emriyi id”Oku
- 3TB. Kelime-i Lûtiyye & Üzeyriyye · s.182“وَاللَّهُ ذُوالْفَضْلِ الْعَظِيمِ (Bakara, 2/105 ) Bakara (2) / 105- Ne Kitab ehlinden, ne de müşriklerden hiç biri, size Rabbinizden bir hayır indirilsin istem”Oku
- 4Zümer Sûresi · s.89“" Lin nâs " ( insânlar için ): Sekizinci âyetin yorumunda belirtildiği gibi, "insân" kelimesi hem "üns" (yakınlık, ünsiyet) hem de "nisyân" (unutmak) köküne bağ”Oku
- 5Kelime-i Âdemiyye · s.603“Nitekim ayet-i kerimede Fass-ı Îsevî’de: لْغَلَست ِكَالضَّوْء ِ فِي ذَلنَّفَسفَالْكُل ُّ فِي عَيْن ِ Şimdi, uzayda öbek öbek yoğunlaşan ve soğuyan ışıklı bulutl”Oku
- 6Kur'ân-ı Kerîm'de Nefs Âyetleri · s.14“Bakara Suresi - Ayet 102 (Mushaf: 2 - Nüzul: 87 - Alfabetik: 11) 30 Bakara Suresi - Ayet 109 (Mushaf: 2 - Nüzul: 87 - Alfabetik: 11) 34 Bakara Suresi - Ayet 130”Oku
- 7Kur'ân-ı Kerîm'de Nefs Âyetleri · s.13“------------------- NEFİS İLE İLGİLİ AYETLER: Bismillâhirrahmânirrahiym: Bakara Suresi - Ayet 54 (Mushaf Sırası: 2 – Nüzul Sırası: 87 Alfabetik: 11) 21 Bakara S”Oku
- 8Kelime-i Âdemiyye · s.603“Fass-ı Îsevî’de: لْغَلَست ِكَالضَّوْء ِ فِي ذَلنَّفَسفَالْكُل ُّ فِي عَيْن ِ Rahmânî Nefes'te olan bütün eşya, gecenin sonundaki aydınlığa benzer. şerefli beyti”Oku
- 9Kelime-i Âdemiyye · s.602“Fass-ı Îsevî’de: لْغَلَست ِكَالضَّوْء ِ فِي ذَلنَّفَسفَالْكُل ُّ فِي عَيْن ِ Rahmânî Nefes'te olan bütün eşya, gecenin sonundaki aydınlığa benzer. şerefli beyti”Oku
- 10Bakara Dosyası · s.124“Âyeti bu Sûrenin bakara ismini almasına sebep olmuş bu yüzden de çok önemli sır dolu Âyet. Bakara Sûresi ile ilgili Rasûlüllah Efendimizin hadisleri de bu Âyetl”Oku
- 11Kelime-i Tevhîd · s.118“İşte bu arada Kur'an-ı Kerim Bakara 2/144 ayetinde, &10024; İşte bu arada Kur'an-ı Kerim'in Bakara Suresi 144. ayetinde, Müslümanların üzerinde "zât tecellisi" ”Oku
- 12Mü'min (Ğâfir) Sûresi · s.80“Kur’anı Keriym Bakara Suresi 2. sure 34. ayette “İblis secde etmedi.” Kur’anı Keriym Bakara Suresi 2. sure 36. ayette ”Oku
İlgili sorular
Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.