Bakara Sûresi "Bakara Sûresi" kitabının merkez teması ve asîl dayanağı nedir?

Eser, Bakara Sûresi'nin "Elif, Lâm, Mim" gibi hurûf-u mukatta'a ile başlamasını, Ahadiyyet, Ulûhiyyet ve Hakikat-i Muhammediyye mertebeleriyle ilişkilendirerek, âlemlerin şifresi ve koordinatları olarak açıklar. Bu, sûrenin daha başlangıcından itibaren vücudî mertebelerin bir tecellîsi olarak görüldüğünü gösterir. Sûrenin ismini veren "bakara" kıssası, tasavvufî bir mertebe olarak nefsin terbiye edilmesi ve arındırılması sürecini temsil eder. Kitap, "bakara"yı çile çekme kabiliyeti kazanan ve süflî arzulardan kurtulmaya elverişli hale gelen nefis olarak tanımlar. Özellikle nefsi levvâme mertebesinin kesilmesi gereken inekle kastedildiği belirtilir ki, bu da sâlikin kendi nefsî mertebelerini aşarak ilerlemesi gerektiğini ifade eder.

İnsân-ı Kâmil'in vasfı olarak "dünyanın yükünü çekmek" benzetmesi, bakara kıssasıyla ilişkilendirilir. Bu, İnsân-ı Kâmil'in zâhirî ve bâtınî olarak hakikat-i ilâhiyye üzere mahlûk olması ve ilâhî esmâ ve sıfatların tüm mertebelerinin onun üzerine yüklenmesiyle açıklanır. Namazın kıyam, rükû, secde ve kâde-tahiyyat gibi mertebeleri de İbrâhîmiyyet, Mûseviyyet, İseviyyet ve Muhammediyyet mertebeleriyle ilişkilendirilerek, insânın bitkiler, hayvanlar ve madenler âlemini temsil etmesi ve nihayetinde kendi hakikatine ulaşması olarak yorumlanır. Bu bağlamda, insânın "hayvân-ı nâtık"tan "nefs-i nâtıka"ya, oradan "İnsân-ı nâtık"a ve nihayet "Kur'ân-ı nâtık"a yükselmesi gereken bir sülûk yolculuğu olduğu vurgulanır. Kitap, Bakara Sûresi'nin Mûseviyyet mertebelerini de içeren İnsân-ı Kâmil'in mertebelerini anlattığını belirterek, sûrenin her âyetinin sâlikin manevî ilerleyişine ışık tuttuğunu ortaya koyar.